Ngày thơ Haiku ở Nhật- Đào Thị Hồ Phương

“Thơ ca có sức mạnh gắn kết những tâm hồn đồng điệu xuyên biên giới”.Tôi không nhớ rõ câu này của ai nhưng xét trong mối quan hệ Việt Nam – Nhật Bản trong lĩnh vực thơ ca, thơ Haiku thì hoàn toàn chính xác.

Từ “Ngày thơ Việt Nam”….

Năm 1468, Vào dịp mùa xuân năm Quang Thuận thứ 9 (1468), Lê Thánh Tông ( cháu nội của Lê Lợi) khi đưa quân đi tuần ở vùng biển Đông Bắc, có dừng thuyền ở chân núi Truyền Đăng, phía giáp với Vịnh Hạ Long (Quảng Ninh) để uống rượu ngâm thơ. Xúc động trước cảnh đẹp sơn thủy hữu tình của thiên nhiên, vua Lê Thánh Tông đã cho khắc một bài thơ lên vách đá của ngọn núi. Ngọn núi  Truyền Đăng này sau được gọi là núi Bài Thơ. Xuất phát từ ý nghĩa lịch sử này, theo đề nghị của Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Quảng Ninh vào năm 1988, UBND tỉnh Quảng Ninh quyết định lấy ngày 26-3 dương lịch (ngày vua Lê Thánh Tông khắc thơ trên núi) làm ngày “Thơ Quảng Ninh”. Dần dần, đáp ứng mong muốn và nguyện vọng của các nhà thơ Việt Nam cũng như đông đảo công chúng yêu thơ và được sự đồng ý của Ban Bí thư, Ban Văn hoá Tư tưởng Trung ương, ngày 26-12-2002, tại kỳ họp thứ 8, Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam (khoá 7) đã quyết định tổ chức “Ngày thơ Việt Nam”. Ngày thơ Việt Nam lần thứ nhất được tổ chức vào đầu xuân, ngày rằm tháng Giêng năm Quý Mùi năm 2003 tại Văn Miếu Quốc Tử Giám (Hà Nội) đã thu hút rất nhiều người tham gia.

Đến “Duyên” lành  hội ngộ và kết nối Haiku Nhật- Việt và Việt -Nhật ….

Và cũng trong một lần “duyên thơ ca”  tại “Ngày Thơ Việt Nam” như thế đã là “cầu nối” cho sự giao lưu, gắn kết thơ ca Việt – Nhật  và Nhật – Việt đã hình thành  bắt đầu từ chuyến sang Việt Nam của Ngài Banya Natsuishi năm ấy và sự kết nối Haiku với CLB Haiku Việt Hà Nội… và mười hai năm đã trôi qua…

Khởi nguồn từ Nhật, Haiku đã và đang ngày càng “thẩm thấu” lẫn “ biến tấu” mang bản sắc riêng tại Việt Nam. Bài viết này xin chia sẻ thêm để những bạn yêu thơ cùng rõ thêm về những thông tin liên quan đến thể thơ này.

Và “ngày Haiku” của Nhật ….

ĐÓ LÀ NGÀY 19 THÁNG 8.  ĐÂY LÀ cách chơi chữ “hợp âm tiết tạo ý  nghĩa”. Chữ  “HA” trong “HAIKU” lấy theo cách đọc trong âm đầu số 8 (THÁNG 8) là  “HACHI”  và  NGÀY 19 là theo cách đọc tách từng số : lấy âm  “I” trong cách đọc của số 1 là “ICHI” kết hợp với cách đọc âm “KU” của số 9 tạo thành  “ HA – I – KU”  ( 8 – 1 – 9 : trong văn hóa Nhật thì THÁNG để ở vị trí trước  NGÀY).

Theo dòng lịch sử :

Có tài liệu cho rằng, năm 1992, Toshinori Tsubouchi, một giáo sư tại Đại học Sư phạm Kyoto, người  nổi tiếng với những nghiên cứu về Masaoka Shiki, đã “đề xướng” gọi ngày 19 tháng 8 là ” Ngày Haiku” và đã tổ chức một cuộc thi haiku dành cho trẻ em vào năm này để kỷ niệm ngày thành lập.

Năm 1994, thành phố Ueno, tỉnh Mie (vào thời điểm đó) – được biết đến là nơi sinh của Matsuo Basho cũng đã có những đề xuất ngày 19 tháng 8 là “Ngày Haiku” để kỷ niệm 350 năm ngày sinh của Basho. Và vào  “Ngày Haiku” năm đó, nhiều  sự kiện liên quan cũng  đã được tổ chức.

Năm 1998, Hội đồng Thanh niên Matsuyama quyết định ngày 19 tháng 8 là “Ngày Haiku” ở tỉnh Ehime và đã tổ chức cuộc thi haiku mang tên “Haiku Koshien” cho học sinh trung học .

Năm 2014, ngày 19 tháng 8 được  xác định là “Ngày kỷ niệm Haiku” bởi ” Hội  HAIKU OSHABERI ” (おしゃべりHAIKUの会) và đã được xác nhận bởi “Hiệp hội kỷ niệm Nhật Bản” (日本記念日協会).

Và phạm vi  thế giới  :

Với sự ảnh hưởng rộng lớn của Haiku, Tổ chức Haiku (The Haiku Foundation) tại Mỹ đã ấn định “Ngày thơ Haiku quốc tế” (International Haiku Poetry Day) là ngày 17 tháng 4 hàng năm,vì tháng 4  là “Tháng thơ quốc gia” do Viện hàn lâm nhà thơ Hoa Kỳ ấn định, và ngày 17 là do thơ haiku có17 âm tiết.

Mong rằng, cũng sớm có một ngày gọi là THƠ HAIKU – THƠ HAIKU VIỆT tại Việt Nam.

Ngày 4/3/2021

ĐTHP

 

Bài viết khác

Tác giả: Haiku Việt

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *