Haikư “Hoa mùa xuân “ 331 năm trước

ĐỒNG HOANG/ FRICHES *

Trân trọng giới thiệu những khúc haikư Mùa Xuân trích Tuyển tập  ĐỒNG HOANG xuất bản năm 1.690 – Basho đề tựa 4 năm trước ngày Cụ mất. Tuyển tập này giới thiệu 178 tác giả nam nữ,có những tên tuổi lẫy lừng tiêu biểu như Kyorai một trong Tứ triết của phái Shomon cùng em gái út Chiné ,Etsujin (Ochi 1556-1640),Boncho Nozawa-môn đệ sủng ái của Basho và vợ làTome,SodoYamaguchi bạn thân của Basho chuyên về kịch NO,thư pháp,trà đạo-Đặc biệt có KIGIN Kitamura (1624-1705)học trò của Teitoku,ông thầy đầu tiên của Basho.Kikaku Enamoto (1661-1707) một trongTứ triết của phái Shomon.Thú vị là có Rika môn đệ lớp trước đã biếu thầy cây chuối cảnh tự tay trồng cạnh Thảo am Basho ở Fukagawa-Tokyo …

LỜI PHI LỘ

Tại tỉnh Owari bên tả ngạn sông Horai,Thầy Kakei miền Kyubokudo đã dệt nên “Tuyển tập ĐỒNG HOANG ”này.Vì sao lại là Đồng Hoang-quả tình tôi không rõ.Trong chừng mực mà từ xa hồi tưởng lại thì năm kia,khi ghé qua đây ông đã ghi lại những điều cùng nhau trao đổi ,sẽ lấy tên là NHỮNG NGÀY MÙA ĐÔNG .Thế rồi,những ngày nắng ấm tiếp theo ,ông lại có NHỮNG NGÀY MÙA XUÂN ,thêm lần nữa sáng soi thiên hạ.Thật ra,dưới bầu trời lộng lẫy của vầng trăng tháng hai ,tháng ba này khi gấm vóc lệ liễu và hoa anh đào đua khoe sắc huy hoàng ,bướm và chim tuân theo bản năng thiên phú múa ca ,liệu chân lý ban đầu thẳm sâu có phần nào nhạt phai,biến đổi?Như những làn sóng nắng mông lung ,tim ta lãng du giữa hư và thực ,cứ sắc sắc không không –như bông huệ kia phất phơ không điểm tựa,như cánh sơn ca nọ lạc giữa trời bao la cũng như trên nẻo đường ngập cỏ hoang không tiêu lộ -hẳn người ấy có  mong sẽ  đặt vài cột mốc ,để từ đây nên chăng chúng ta gọi ông là “Người gìn giữ “ trảng đất này?

Genroku,năm thứ II –

Mùa trăng mới năm 1.690

BASHO TOSEI

FLEURS – HOA

Những khúc haikư cổ điển Nhật Bản từ 331 năm trước

TEHITSU

– Ca alors. ca alors ! / Pour les fleurs de Yoshino / il n’est d’autre mot!

Chà,chà!
Hoa anh đào vùng Yoshino
Chẳng có từ nào tả nổi!

ROTSU

–À tort et à travers / il vous amène à parler / le maitre des fleurs

Thế nào ông chủ vườn hoa
cũng khiến khách thăm
nói nhăng, nói cuội

SHINTOKU

– Sous le ciel voilé /n’en est   que plus somptueuse /la forêt fleurie

Dưới trời âm u
rừng hoa anh đào
muôn phần tráng lệ

SHINPU

– Montagne fleurie /pour quel bout / faut-il prendre pour la célébrer

Cánh rừng phủ hoa

 biết vào đầu nào

để mà chiêm ngưỡng?

YUGO

– Derrière les fleurs/dans le soir mélancolique /tuiles à face de démons

Cảnh chiều hôm sầu muộn
 thấp thoáng sau hoa
mái lợp ngói tạo hình ma quỷ.

SHOHAKU

– Au séjour des monts/ils vous forcent à manger/en voyant les fleurs

Cứ lên núi ở lại thưởng hoa
 thế nào họ cũng ép
 bọn mình nhậu nhẹt !

KYORAI

– Que sont ces facons / d’aller voir les fleurs/de cette rapière

Kiểu cách gì kỳ lạ
 đã đi ngắm hoa
  còn mang trường kiếm!

YASUI

-Nuages des cimes/ auxquels doivent se mêler /certes ,quelques fleurs

Mây trùm đỉnh núi
 chắc có vương lẫn
 dăm đóa anh đào

KIDO

–Au milieu des fleurs/ l’homme sobre le soutient/en prêtant son bras

Giữa trùng điệp rừng hoa
 Vẫn có người tốt bụng
 ai trượt ngã ,họ vội chìa tay ra.

ETSUJIN

-Dernier des derniers /dut on m’appeler / je serai l’hôte de ces fleurs

Dù mình xếp cuối hàng
 người ta bảo thế
 -Ta vẫn sẽ là chủ hoa!

ISSEI

– Sur le mont fleuri / pour faire le menu bois /pas un seul rameau!

Trên ngọn núi hoa
 đi nhặt củi khô
đố ra một cành!

SHUN’JI DE TUSHIMA

–         Je cherchais  en haut / cependant qu’au pied des monts/ cascadaient les fleurs

Tìm mãi trên cao
nào ngờ chân núi
suối hoa rụng đầy

SODAN

–         Lorsque ces deux frères/eurent appris l’iroba /c’était le temps des fleurs

Khi hai anh em ấy
học thuộc vần IROBA
mùa hoa cũng vừa kịp đến

FUNSEN

–Les fleurs qui tombent /sont voleuses de saké / Voleuses de saké !

  Những cánh anh đào vừa rụng
 đang trộm sakê,
 uống trộm sakê!!

OKYU

– Dans la sauce froide /qu’elles tombent bah! Qu’importe / à l’ombre des fleurs

Dưới bóng hoa anh đào
ta mê mải ngắm
Bát canh nguội lạnh ,cánh hoa rụng đầy

CHÔKO

– Aux premières fleurs /à qui donc ce parapluie /quel gout déplorable

Hoa nở cành đầu
 Ô ai che khuất
 Người đâu vô duyên!

BAKUSHI DE TUSHIMA

– Sur la barque à fagots / se sont épanouies des fleurs/pluie d’hier soir

Trên thuyền chở củi
  thấp thoáng mấy cành hoa
 Chiều qua mưa rào

OHO DE GIFU

– À l’instant de le briser /voilà que s’est échappé /le rameau fleuri

Sắp bẻ được rồi
 cành đào hoa đẹp thế
  vụt khỏi tay ta!

KAKEI

-De mon cousin/plaisante est la compagnie /en ce temps de fleurs

Mùa hoa đang rộ
  đi cùng chú em
thật là thú vị

– Le visage  /encore marqué par la variole/il va voir les fleurs

Mặt đậu mùa chưa rụng vẩy
 chàng ta vẫn liều
đi xem hoa nở

– Ah le malotru/vendre des moulinets/en ce temps des fleurs

Sao có người thô lỗ !
 Rao bán mõ quay
 trong mùa hoa nở

TATSU

–Venir voir des fleurs / voilà qui vous embellit / jusqu’ à votre coeur

Vào đây ngắm hoa
 cảnh tôn em đẹp
 đến tận tâm hồn

SHINBYO

– Fleurs de l’entremont /ce n’est qu’au soleil couchant / que je les ai vues.

Hoa nở trên đèo
 đợi mặt trời lặn
 mới nhìn rõ thôi!

ETSUJIN

–         Fin de rhétorique  / le spectacle vaut d’être vu /des nuages en fleurs

 Thôi đừng hùng biện!
  Những đám mây hoa
  đẹp biết chừng nào!

YASUI-

–         Advienne que pourra / hormis les premières fleurs/ j’oublie tout le reste

Rồi sao cũng mặc
  được ngắm hoa đầu mùa
  Ngoài ra quên hết!

TOSHO

–         J’étais venu seul/et j’ai trouvé un ami /dans les monts fleuris

 Đến đây một mình
 tìm được bạn cũ
trên dãy núi phủ hoa

TOBUN

De fleurs et d’oiseaux / de bardeaux couverts / la cime des monts

Nào hoa,nào chim
Nào lều mái ván,
 trên đỉnh non cao

KAKE
-Sors un peu la tête / et vois les fleurs du coteau /pêcheur de palourdes!

Này nhô đầu lên!
Ngắm hoa trên đồi
 bác mò ngao ơi!

BASHO

– Ni lune,ni fleurs /pour boire son saké/il est là ,tout seul

Không trăng , không hoa
Nhắm rượu sakê
chàng  ta độc ẩm

–         Le chêne en fleurs /ne se soucie et jamais  /ne change d’aspect

Gốc sồi ra hoa
không hề lo nghĩ
không bao giờ đổi thay

***

Hà Nội ngày 10/10/2021

Sưu tầm &Dịch thơ : Đinh Nhật Hạnh

Trích FRICHES-ARANO /René Sieffert-Nhà XB Verdier-Paris 1992-1993

Bài viết khác

Tác giả: Haiku Việt

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *