Cảm nhận về tập "12 năm ấy" của CLB thơ Haiku Việt- Hà Nội

Cầm tập thơ trên tay tôi thấy bất ngờ và phấn khởi về sự phát triển nhanh chóng của CLB thơ Haiku Việt Hà Nội. Với trên 120 trang sách, gần 470 bài của trên 60 tác giả là hội viên và cộng tác viên với 3 thứ tiếng Việt - Nhật - và Anh ngữ, do NXB văn học ấn hành cuối nắm 2019, đây thực sự là một tác phẩm văn học có giá trị về cả 3 phương diện: Chân - Thiện - Mỹ.

alt

Chữ trong sách

chảy tràn

đèn bút cạn

(Lại Duy Bến)

Như nhà thơ Nhật Chiêu đã nói, thơ Haiku vẫn đang còn non tơ, tầm xuân nhưng đã ấm nồng say đắm năng. Đó là sự hấp dẫn cuốn hút của cái non tơ đang ở tuổi dậy thì, có sức lan tỏa, lay động tâm hồn Việt bằng tiếng nói Việt.

Tôi đồng tình với nhà thơ Nhật Bản Ban'ya Natsuishi

Một khúc Haiku

Như đồng tiền vàng

Nhặt từ bùn lên

Đúng thế ngót 470 bài thơ là ngót 470 đồng tiền vàng lấp lánh trước mắt chúng ta - tất cả, tất cả đề thể hiện tâm hồn Việt, tình cảm, tình yêu lẽ sống của người Việt.

Ngõ quê xưa

lắt lẻo chìa vôi

trượt dài đường bê tông

(Nguyễn Kỳ Anh)

Tác giả Nguyễn Kỳ Anh đã nói hộ chúng ta cái tâm trạng bâng khuâng nuối tiếc cảnh quê xưa, cái mà ta thường gọi là hồn quê "Lắt lẻo chìa vôi" nhân chúng sống của miền quê thanh bình đã gắn bao kỷ niệm của thời ấu thơ nay đã thành ký ức. Thay vào đó là đường bê tông kho cứng, vô cảm, và tác giả đã hạ một từ thật đắt "trượt dài". Tại sao lại "trượt dài", trả lời cho đầy đủ mọi khía cạnh cũng phải mất vài ba trang giấy.

Cùng chung tâm sự đó các tác giả Ngọc Căn, Vũ Tam Huề, Hồ Hoàng Hoa có phần cụ thể hơn:

- Tòa nhà mới xây xong

ta mất một chân trời

thăm thẳm

- Khoảng trời cao ốc

lung linh ánh điện

nhạt nhòa trời sao

- Gợn sóng Tây Hồ

nhấp nhô cao tốc

khuất cả ráng chiều

"Ráng chiều", "Trời sao", "Trời chiều thăm thẳm" là sự day dứt của những hồn thơ yêu đời, yêu thiên nhiên, yêu cái đẹp một cách chính đáng và đáng trân trọng. Phải chăng đó tâm sự chung của những tâm hồn hoài cổ, xuất hiện rất nhiều trong tập thơ với những góc nhìn khác nhau

- Làng lên phố

ai nhớ

trăng quê

Trong cái bề bọn của cuộc sống ấy ta bắt gặp một hồn thơ rất trẻ mà tuổi đời đã U100 Đinh Nhật Hạnh

Một tiếng ve

rụt rè

vào hạ

Tiếng ve hay tiếng người con gái non tơ, dậy thì, e ấp ngập ngừng bước vào đời, cái rụt rè ở thời khắc vào hạ sao mà trong trẻo, e ấp đáng yêu đến vậy. Chỉ một tiếng ve nhưng không cảm thấy lẻ loi, lạc điệu mà báo hiệu sự khởi đầu của một mùa hè nồng cháy đầy sắc và ngát hương đời.

Cùng với tiếng ve ấy, khi cúc nở rộ giữa hè, tác giả Nghiêm Xuân Đức lại giật mình khi nhận ra rằng "Không có mùa thu trước":

Cúc nở rộ giữa hè

trong tiếng ve

không có mùa thu trước.

Nghe tiêng ve mà biết được "không có mùa thu trước", quả thật tài tình, một phát hiện bất ngờ mới lạ nhưng đã thành chân lý, thời gian không trở lại, phải chăng đó là cái cần có ở thơ nói chung và Haiku nói riêng.

Nhớ về những mùa thu trước nhiều tác giả nhớ về người mẹ kính yêu

Dây trầu không nhà mình

từ ngày mẹ mất

bò ra ngoài tường

(Ngọc Căn)

Dây trầu không leo ra ngoài tường tìm mẹ quả là một tứ thơ hay - tác giả mượn dây trầu không để nói hộ nỗi lòng minh nghe thật xót xa.

hoặc là: Núi tím biếc

chấm trắng lớn dần

thân cò về muộn (Lê Khắc Huy)

Hình bóng người mẹ tảo tần cũng thường xuất hiện nhiều trong thơ tình truyền thống Việt Nam.

"12 năm ấy" còn nhiều bài tả cảnh trữ tình mà khi đọc xong ta thấy ngỡ ngàng thú vị, ngọt lịm như ăn được món ngon.

- Ruộng xanh

thang ai bắc

lúa lên trời

(Mộng Hòa)

- Lá xào xạc

bên thềm

trăng rơi

(An Hải)

- Lơ lửng cánh diều

đàn trâu đủng đỉnh

thả chiều vào tranh

(Lương Thị Đậm)

- Hoàng hôn

bến vắng

trăng soi

(Hồ Phương)

- Cánh đồng

lưng ong thánh thót

giọt mồ hôi trổ đòng

(Si Tâm)

- Mưa ngừng lặng

ngàn mặt trăng

trên lá

(Mai Liên)

Quả là tình trong cảnh, cảnh trong tình những bức tranh lung linh gây ấn tượng mạnh

Cảm ơn những tâm hồn, những họa sĩ tài ba góp phần làm cho cuốn sách đẹp hơn, hấp dẫn hơn.

Phải chăng thơ Haiku có độ nén cao, nén càng chặt thơ càng hay, bởi vậy mà các thủ pháp nghệ thuật được tác giả sử dụng triệt để như ẩn dụ, ví von, so sánh, nhân hóa... Do đó ý không nằm trong câu chữ, mà ý nằm ngoài lời ta thường gọi là "ý tại ngôn ngoại" - ý càng nằm ngoài lời thơ càng hay.

- Gió đông

lúa nghẹn đòng

người buốt

(Nguyễn Thị Kim)

- Trên xe buýt

đám đông cô đơn

dán mắt vào điện thoại

(Lê Văn Truyền)

- Những con thuyền nhỏ

trôi nổi biển khơi

sóng sánh đời người

(Lê Đăng Hoan)

- Hai người quét rác

tạm biệt nhau

ngày mới bắt đầu

(Nguyễn Hoàng Lâm)

- Hai bàn tay

ấp lên ngực

giọt sữa đâu đời

(Trần Chiến)

- Trời mưa

Năm, sáu người

trong giọt nước

(Mai Văn Phấn)

ở đây ta bắt gặp mọt Lý Viễn Giao sâu sắc mà tinh tế, cảnh báo cho những ai ham của lạ, thích chốn trăng hoa

- Cánh mỏng bờ môi

lá dài khóe mắt

con đường gai sắc

Theo tôi đây là một trong những bài hay nhất cả về nội dung và hình thức nghệ thuật, chỉ biết đọc và cảm nhận, mọi lời bình đều trở nên bất lực.

Vậy là, chẳng biết tự bao giờ, tôi đã đem lòng yêu Haiku, say Haiku, hay nói cách khác Haiku đã mê hoặc tôi, bỏ bùa tôi.

Như bộ ngực trần phong tỏa hồn tôi, mà nhà thơ Nhật Bản Sayami Kamakura đã nói hộ:

Với bộ ngực trần

em đang phong tỏa

làn gió xuân anh

Hà Nội tháng 6/2020

Hoàng Ngọc Khôi

Giới thiệu cuốn sách “Khơi nguồn”

Cuốn sách “Khơi nguồn” tập hợp các sáng tác thơ Haiku của nhóm bạn thơ Haiku xứ Huế. Cuốn sách khổ 14x22cm, dày 100 trang, do Nhà Xuất bản Thuận Hóa cấp phép xuất bản in ấn.

alt

Thơ Haiku khởi từ Nhật Bản, trở thành “Thi đạo” đã đến với Việt Nam từ trước năm 1970; khoảng hơn 10 năm nay Thơ Haiku phát triển mạnh ở Sài Gòn và Hà Nội, sau đó tỏa lan ra các tỉnh thành như: Hải Phòng, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Bạc Liêu, Quảng Ninh, Quảng Ngãi... và bây giờ là Thừa Thiên Huế. Thơ Haiku ngắn gọn trong 17 âm tiết, gồm ba nhịp 5-7-5, xếp thành 3 dòng khi dịch ra tiếng Việt. Hiện nay Haiku Việt rút gọn còn ít nhất 6 âm tiết và không dài quá 17 âm tiết.

Thi tập “Khơi ngồn” là ấn phẩm đầu tay của nhóm Haiku xứ Huế; gồm các tác giả: Lý Viễn Giao, Kiều Trung Phương, Xuân Đài, Ngàn Thương, Khánh Vân, Viễn Tú, Nguyễn Nghi, Kim Đông, Ái Nguyên, Võ Phương Anh Lợi, Lê Đức Thành, Nhụy Nguyên, Hồng Ngọc, Lan Huyên, Trường Giang. Trân trọng giới thiệu cuốn sách “Khơi nguồn” tới độc giả.

MT

Giới thiệu cuốn sách Kutkyak Dogs của Ban’ya Natsuishi &Judit Vihar

KUTKYÁK DOGS *** 50 CHÚ KHUYỂN

Ban’ya Natsuishi &Judit Vihar

Tranh: Évai Pápai

&&&&&&

alt

Chủ tịch Hiệp Hội Haiku Thế Giới (WHA) Ban’ya Natsuishi sinh năm 1950, tên khai sinh là Masayuki INUI.Ông hiện là một trong những nhà thơ Haiku Nhật Bản quan trọng nhất.Ông đã phá bỏ ranh giới của Haiku cổ điển,sáng lập trường phái hiện đại .Đã xuất bản hơn 100 ấn phẩm đa ngữ gồm hơn 10.000 khúc Haikư .Ông sáng lập WHA (Hiệp hội Haiku Thế giới) năm 2.000,chủ trì các kỳ Đại hội WHA cách 2 năm /lần đều đặn,đã 2 lần sang thăm Việt Nam (2012&2014) và kết nạp HKV-Hà Nội vào Hiệp Hội Haikư Thế Giới năm 2012.

alt

Tập Kutkyak Dogs này ấn hành tại Hungary năm 2019,bản tiếng Hungary của Judit Vihar ,gồm 50 bài viết riêng cho 50 giống khuyển được yêu chuộng trên Thế giới,tranh minh họa của Évai Pápai- vừa vượt qua vòng vây vô hình của Đại dịch Covid -19 đến tay chúng ta.

Nuôi chó ,yêu quý chó -loài vật trung thành nhất với con người là tập tục phổ biến ở Âu –Mỹ.Hàng 50 chủng loại -khó lòng nhớ hết tên và xuất xứ trong tập Haikư song ngữ độc đáo này.

Trân trọng cảm ơn các tác giả và xin phép trích giới thiệu 15 khúc viết về những chủng loại quen tên nuôi ở xứ mình:

alt

1-Eager to put / a red exclamation mark / on the belly of a bulldog

-Háo hức muốn quệt

dấu chấm than màu đỏ

lên bụng chú chó Bun


2-Papillon riding on the wind / the lunch / of nude woman

-Bướm đang bay theo gió

bữa trưa

của một bà khỏa thân


3-Writing a haiku of darkness /to a painter/who keeps a Pharaoh’s dog

-Đang viết dở câu thơ về bóng tối

gửi một họa sĩ

nuôi giữ chú Ngao này của Pha-ra-ông*

*Hoàng đế Ai Cập


4-Licking the fingers /of a false poet / chow chow asleep

-Lép nhép liếm tay

của một nhà thơ rởm

chó Bông nằm ngủ say


5-Zen meditation / of a Saint -Bernard / under the table

-Ngay dưới gầm bàn

lão Xanh -Bécna

đang nằm thiền định


6-The ear / of a great Dane / pointing at a skylark

-Chú chó Đan Mạch khổng lồ

đang vểnh một tai

nhắm phía chim sơn ca


7-Shephard ! /All constellations made / only of bones

-Này chó Chăn cừu !

Tất cả quần tinh

đều bằng xương xẩu.

alt

8-The great jump / of a Greyhound towards /the roof of a rainbow

- Cú nhảy trứ danh

của chú Xồm xám

lên đỉnh cầu vồng!


9-Pekingese / the boss of the Queen / of jealousy

-Nàng khuyển Bắc Kinh-

Thủ trưởng

của Nữ Hoàng ghen tuông


10-Sunflower / a girl / riding a mastiff

-Bông hướng dương

một cô gái

đang cưỡi con Tai cụp


11-Pearls before swine / the bananas before a Bush dog / with countless p pupples

-Vô vàn chó con

những hạt ngọc trai đặt trước mặt lợn

như chuối chín để trước mõm chó Bush


12-A little bit / burnt Laika :/ the eternal cosmic dog

-Bộ lông nàng Laika hơi bị xém

cô khuyển bất tử này

từ Vũ trụ trở về


13-The american Akita / belongs to / the aircraft carrier

-Chó Akita Mỹ này

thuộc về

chiếc Hàng không mẫu hạm


14-The eyes / of a Siberian husky – / a narcotic

-Đôi mắt

chó Xibêri này

có chất gây mê


15-The New century /a nuclear plant explodes /a boxer in sudden death

-Thế kỷ mới này

một nhà máy điện hạt nhân nổ tung

một võ sĩ đột tử

Hà Nội tháng 4-2020

Giới thiệu &Dịch Thơ:Đinh Nhật Hạnh

Giới thiệu cuốn sách "Thế giới Haiku 2020 №. 16"

"Thế giới Haiku 2020 №. 16" vừa xuất hiện! Cảm ơn tất cả các thành viên, nhà biên tập, in ấn, phát hành của WHA! WHA Home Office đang đăng một bản sao cho tất cả những ai quan tâm đến cuốn sách này.

alt

Nếu ai đó chưa phải là thành viên WHA có thể viết một bài đánh giá sách về ấn phẩm rộng lớn thế giới này, WHA Home Office sẽ đăng một bản sao. Vui lòng gửi email đến: Địa chỉ email này đã được bảo vệ từ spam bots, bạn cần kích hoạt Javascript để xem nó. . Mua hàng là có thể từ URL sau: https://www.cyberwit.net/publications/1410

Ban'ya Natsuishi

Mẹ thiên nhiên trong thơ Haiku- Dương Quang Minh

ME THIÊN NHIÊN TRONG THƠ HAIKU

của Câu lạc bộ thơ Haiku thành phố Hồ Chí Minh

alt

Tôi chưa được gặp nhà thơ Haiku Lưu Đức Trung. Song, qua lời ông giới thiệu ấn phẩm “Tuyển tập thơ Haiku - Câu lạc bộ thơ Haiku thành phố Hồ Chí Minh”, tôi đã gặp niềm vui và sức sáng tạo của ông cùng đông đảo thi hữu, với những dòng tâm huyết: “Sau một thời gian được gieo trồng, chăm sóc tại Việt Nam, loài hoa Haiku có từ Nhật Bản nay đã trổ bông. Chúng tôi chọn ra 135 bông hoa đẹp nhất của 21 tác giả để dâng bạn đọc. Khi thả hồn mình vào những âm điệu trong tập thơ nhỏ bé này, là lúc các bạn dạo bước trong vườn hoa xinh xắn mang dáng dấp của vườn thiền Nhật nhưng đậm sắc hương Việt…”.

Đúng như lời lời mở đầu ấy, ấn phẩm cuốn hút tôi của từng từ, từng câu, từng bài. Rộn ràng biết bao trước khung cảnh thiên nhiên thân ái chan hòa với vạn vật. Nguyễn Ngọc Tấn say sưa trước cảnh: “Mặt trời thức dậy/ nắng sớm đong đầy / kí ức mùa xuân”, Lê Thị Bình đặc tả “Mặt trời tháng năm / trên đầm lầy / sắc hồng”, Bùi Hải Minh Tâm thưởng thức “Cầu tre bao nhịp / nắng vàng mấy nong / thơm nồng hương lúa”; Hoàng Long say nhìn “Mưa rơi / cỏ hoa nhảy múa / điệu vũ sinh sôi”, Phan Thị Kiều Trang suy tư “Mưa rơi / thấm sâu lòng đất / tinh yêu không lời”; Nguyễn Nho Đinh Duy lắng nghe “Gió hát / qua tàu cau cũ / côn trùng kêu”, Vũ Tam Huề tụng ca “Chiếc gùi trên lưng / Mế cọng cả rừng / xuống chợ”, Lưu Đức Trung trải lòng “Em tặng cây si / rễ bám từ tim / xuyên thế kỷ” … Tất cả mọi cảnh diễn ra dưới tác động của “Mẹ Thiên Nhiên” mà các nhà thơ Haiku rung cảm và biến vào thơ đã trở thành món ăn sung mãn về vật chất lẫn tinh thần của cộng đồng.

Lại nữa, thú vị biết bao vẻ đẹp kỳ diệu của vầng trăng được các nhà thơ Haiku ngợi ca. Nào Thiên Bảo ngây ngất “Nép vào trăng sao / một bờ môi nhỏ / cùng ta đêm nào”, Trần Đức Việt ghi lòng “Mỗi lúc đi xa /vầng trăng theo mãi / tình ta”. Nào Ngô Hải Nam reo vui “Ôi! Ánh trăng / tràn ngập trái tim /chú dế”, Nguyễn Thanh Phong miêu tả “Trong rừng mai / ốc sên đang ngủ / trăng chiếu bao ngày”…, Tất cả tạo nên cảnh đẹp bình yên dưới vầng trăng. Đã có trăng lại có hoa. Đặng Kim Thanh rung cảm trước “Chùm hoa giấy / cành ngọc lan / sắc hương…hương sắc”, Nguyễn Quỳnh Trang mang tâm tư nhà giáo “Sân trường / còn vương / cánh phượng”.

“Mẹ Thiên Nhiên” hào phóng cung cấp cho con người đủ thứ từ vật chất đến tinh thần. Song, không vì được thế mà con người nghĩ rằng mình cứ tận hưởng, không phải suy tư lo nghĩ và làm gì. Các nhà Haiku thiên ái và nhân ái luôn nhận ra sự cần thiết phải khích lệ mình và đồng loại hợp sức bảo vệ những gì mình được hưởng thụ, và cũng bày tỏ sự thấu hiểu trên thế gạn này không có gì là hoàn mỹ cả. Phan Nhật Chiêu cảnh báo: “Sân thượng đêm / Nghe tin bão đến / vầng trăng bấp bênh”, Nguyễn Kim Sơn băn khoăn: “Hướng dương / làm sao khoe sắc / khi màn đêm buông”, Lê Từ Hiển ngậm ngùi: “Lũ trắng đồng / cời bếp lửa / nụ cười hư không”. Văn Luân buồn bã “Hoàng hôn / trở về vườn cải / khói lam chở mẹ đi xa”, Nguyễn Thái Trọng lo lắng: “Quên cài cửa / gió đùa / trộm xem thư”, Nguyễn Duy Quý dặn dò “Gió đùa ngọn cao / khẽ nào / chim non ngủ”, Nguyễn Bao băn khoăn “Lá non đầu cảnh / run rẩy / nói gì cùng trời xanh?” chỉ rõ con người gắn bó với “Mẹ Thiên Nhiên” từ khi lọt lòng.

Đọc “Tuyển tập thơ Haiku - Câu lạc bộ thơ Haiku thành phố Hồ Chí Minh”, về nghệ thuật, tôi nhận được những lời tâm sự của nhà thơ Phan Nhật Chiêu: “Làm thơ Haiku bằng tiếng Việt đang là niềm vui của nhiều bạn thơ. Để cái lạ trở thành cái quen, để cái ngoài phù hợp với cái trong bao giờ cũng là một con đường dài”. Ông gợi ý: “Ban chỉ cần nắm bắt được khoảnh khắc của mọi cảm nghiệm sống động là có thơ Haiku. Cảm nghiệm khoảnh khắc đó thường hình thành từ sự hòa quyện của ba thứ “Nơi nào, Chuyện nào, Khi nào” tương đương với ba câu thơ”, theo hình mẫu “Trên cành khô / cánh quạ đậu / chiều thu” mà nhà thơ lớn Basho người sáng tạo thơ Haiku ở Nhật cách đây hơn 4 thế kỷ nêu lên. Do vậy, tôi xin được chúc mừng 21 nhà thơ Haiku được chọn lọc, giới thiệu thơ thấm đậm hình mẫu của cổ nhân.

Đêm Vong- Hà Nội, 20/2/2020

DQM

Giới thiệu cuốn sách Haikư “Painfully British Haikus” của tác giả Dale Shaw

LỜI BIÊN TẬP: Tập Haikư “Painfully British Haikus” của tác giả Dale Shaw xuất bản năm 2019- gồm 251 bài chỉn chu theo cấu trúc 5/7/5 của HK Nhật có nhiều tranh minh họa sống động,dí dỏm. Không hề có quý ngữ,không nói về thiên nhiên mà toàn về muôn mặt đời thường ,hồn nhiên ,bình dị.Xin phép tác giả -vì mến mộ nền Haikư độc đáo của Vương quốc Anh vốn sâu sắc,dí dỏm nổi tiếng thế giới ,được trích dịch 21 khúc đăng trên Website haikuviet.com nhân dịp đầu Xuân năm 2020 đầy hy vọng .

Trân trọng.

Hà Nội ngày Rằm Nguyên Tiêu năm Canh tý-2020.

Đinh Nhật Hạnh

alt

PAINFULLY BRITISH HAIKUS

Những khúc Haiku thuần chất ANH

Dale Shaw- 2019

”Người dân Britain * xưa nay vốn nổi tiếng về sành điệu thưởng trà,thích chíp chát, mê làm vườn,yêu quý chó,mạnh mẽ dẹp bỏ những cảm xúc riêng tư…Tập Painfully British Haikus này xin trao cho trái tim của tình trạng phức hợp,lẫn lộn ,hòa đồng và bản chất đặc biệt ấy của dân tộc Anh…”

(Lời giới thiệu của tác giả)

alt

1-Seat free on the bus / you approach it gleefully / then see why it’s free

- Còn chỗ trên xe búyt

Hí hửng, tiến lại gần

sẽ thấy lý do ngay !

2-I honestly feel / this pedestrian crossing / is haunted by dicks

-Mình cảm thấy rành rành

người khách bộ hành ấy

đang sợ gặp công an

3-Back of a taxi / Eyes are fixed on the meter / with fierce disbelief

- Ngồi ghế sau taxi

mắt không rời công -tơ -mét

Chẳng đáng tin tí nào.

4-Your tea has been made / but the milk has putrified proof / there is no good

Tách trà vừa pha xong

nhưng sữa thì chua thối

không ổn rồi bạn ơi!

5-There is a hand dryer / there is also paper towels / you made your choice

Máy sấy khô tay đây ,

còn kia là khăn giấy

xin tùy bạn chọn thôi!

6-“Can I’ve a word” ?/ is there a more chilling phrase / To hear your boss say

“ Nào,cho tôi nói đây! “

đó là câu dễ sợ nhất

khi ông chủ phát câu này

7-I have a ticket / So do I feel such guilt ? / Conductor looks on

Trong tay cầm sẵn vé

Vẫn thấy như mình phạm quy

bác lái nhìn chăm chắm

8-Now,wine before beer /or is it beer before wine ?/ Which one’s the bad one!!

– Nào! Vang trước rồi bia sau

hay vang sau ,bia trước?

Thứ nào tệ hơn đây?

9-The trousers of youths / why are they ridiculous / to all mature eyes

Quần dài bọn trẻ thời nay

sao mà nhố nhăng thế?

người chín chắn nhận xét như nhau

10-Lady on the bus / Should I offer her a seat ?/ You do and she cries

Có một cô trên xe bus

nên nhường chỗ không đây ?

Anh nhường- cô ấy khóc

11- I have to question / Why you are talking to me/ when I don’t know you

Xin phép hỏi một câu:

Sao anh lại bắt chuyện

khi tôi chưa hề quen biết anh?

12-So you are an expert ?/ but let us never forget / All wine tastes the same

Bạn đúng là chuyên gia?

vậy đừng bao giờ quên nhé :

Rượu vang nào hương vị cũng như nhau!

13- Florist confusion /“And what flowers would you like ?–Nice ones that are cheap

Cô hàng hoa bối rối :

“Bạn thích loại hoa nào ?

-chỉ thích đẹp , rẻ thôi!

14- A correlation / between the hardness of the seat/ and length of the play

Có một mối liên quan

giữa độ cứng ghế ngồi

và chiều dài vở diễn

15- How did we escape / painful social intercourse / before mobile phones?

-Sao mình cứ lẩn tránh

quan hệ xã hội nhức nhối

diễn ra trên mô bai phôn?

16- Autumn has arrived !/you playfully kick some leaves / then spot the dog shit

-Mùa thu vừa sang!

Anh mải chơi trò đá lá rụng

giẫm lên phân chó rồi !

17-You have bought / your round empty glasses sit before you / Nudge them with your mind

-Anh đã gọi rượu rồi

cả một vòng cốc không –trước mặt

Hãy gạt chúng ra bằng lý trí của mình đi!

18-You are obnoxious / but you have a neck tattoo / So I will leave it

Anh ghê tởm quá thôi

đã chằng chịt xăm mình quanh cổ

Xin chào, em đi đây!

19- Oh sweet Jesus,no/ no,no,no,no,no,no,no / Not a Hen party *

Ôi Chúa lòng lành ! không

không,không,không, không,không,không,không

Không tổ chức tiệc Gà Mái *đâu!

*Tiệc Gà Mái tổ chức trước khi cưới ,chỉ dành riêng cho nữ ở Anh.

20- I don’t mean to judge / but your leg tattoo display/ troubles me greatly

- Không hề có ý đánh giá anh

nhưng bắp chân xăm trổ kia

làm em không chịu nổi!

21- Oh words can wound you / especially ones such as / insufficient funds

-Ôi có những từ có thể làm bạn tổn thương

đặc biệt những từ đại khái như :

Vốn đầu tư thiếu hụt

HKV

Giới thiệu cuốn sách “12 năm ấy”

CLB Thơ Haiku Việt trân trọng giới thiệu tới độc giả cuốn sách “12 năm ấy” khổ 14,5x 20,5 dày 224 trang do Nhà Xuất bản Văn học cấp phép xuất bản.

alt

Cuốn sách “12 năm ấy” là tuyển tập thứ hai của CLB Thơ Haiku Việt, trước đó vào năm 2014, CLB đã in ấn tuyển tập Haiku Việt “Hoa bốn mùa”. “12 năm ấy” đánh dấu 12 năm xây dựng phát triển và trưởng thành của CLB Thơ Haiku Việt. Theo Nhà thơ Nhật Chiêu ở lời nói đầu: “Thơ Haiku dù ban đầu mang tính đặc trưng Phù Tang nhưng hiện thời càng ngày càng mang tính quốc tế”; còn theo Ts Mai Liên in ở bìa 4 cuốn sách: “Hoa trái đầu mùa của Haiku Việt kết tinh những hạt phù sa tâm hồn Việt, tỏa một hương sắc rất Việt Nam”.

Tuyển tập “12 năm ấy” giới thiệu: 51 chùm thơ haiku của 51 hội viên và 8 chùm thơ haiku của 8 cộng tác viên, trong đó có nhiều cộng tác viên quốc tế. Đặc biệt các bài thơ haiku in ấn trong tuyển tập đều được thể hiện ở ba ngôn ngữ là: Nhật, Anh và Việt Nam. Các bạn có thể đặt mua cuốn sách ở địa chỉ VP CLB Haiku Việt số 72, ngõ 24, đường Kim Đồng, quận Hoàng Mai, TP Hà Nội; Giá bán: 135.000 đ/cuốn; Liên hệ: Nhà thơ Đinh Nhật Hạnh; ĐT: 0913325069; Email: Địa chỉ email này đã được bảo vệ từ spam bots, bạn cần kích hoạt Javascript để xem nó. ; Địa chỉ email này đã được bảo vệ từ spam bots, bạn cần kích hoạt Javascript để xem nó. .

MT

Cảm nhận tập “Cánh chim nhỏ lạ”- Vũ Nho

NGỌC CĂN VỚI TẬP HAIKU “CÁNH CHIM NHỎ LẠ”

alt

Cảm nhận tập “Cánh chim nhỏ lạ”, nhà xuất bản Hội Nhà Văn, 2016

Vũ Nho

Câu lạc bộ “Haiku Việt, Hà Nội” có nhiều thành viên làm thơ Haiku, có một số người đã được in trên Tạp chí Haiku thế giới khi dịch ra tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Nhật. Các Haijin (người sáng tác Haiku) của câu lạc bộ Hà Nội công bố sáng tác của mình trên Tạp chí, báo, và trang Wed Haiku Việt, đồng thời in thành một số phần trong tập thơ riêng như Cao Ngọc Thắng, Phùng Gia Viên. Có người in cả tập như chủ nhiệm Đinh Nhật Hạnh với tập “Trăng bùa” bốn thứ tiếng Việt, Anh, Pháp, Nhật. Các tác giả in thơ thành tập riêng là Đinh Trần Phương, Nguyễn Thị Kim, Phan Vũ Khánh. Ngọc Căn thuộc số ít hội viên in cả tập 352 bài Haiku. Phải chăng, tác giả vốn là người thích làm thơ ngắn nên dễ dàng tiếp cận và say sưa với thơ Haiku? Sáu tập thơ in riêng thì có 3 tập là thơ bốn câu là Người về (2006), Trăng (2010), Hoa (2016). Có lẽ đó là một phần lý do. Phải chăng vì còn có con dạy tiếng Nhật, cháu học tiếng Nhật nên ông làm thơ Nhật? (72. Con dạy tiếng Nhật/ Bố luôn ngỡ ngàng/ Cô gái Phù Tang; 73. Cháu vào học lớp tiếng Nhật/ Ông chờ ở ngoài/ Làm thơ Haiku). Lí do chính là tác giả say mê với một kiểu thơ du nhập từ Nhật Bản, ngắn, gọn, gợi mở nhiều về vạn vật xung quanh qua cảm nhận của cá nhân người viết.

Có thể thấy Ngọc Căn là người yêu mến thiên nhiên. Chẳng thế mà hai tập thơ 4 câu có nhan đề ngắn gọn là “Trăng” và “Hoa”. Trăng là vẻ đẹp của vũ trụ, còn hoa là vẻ đẹp của mặt đất. Qua những bài Haiku, Ngọc Căn thể hiện tình yêu trăng của mình:

17. Đang làm thơ/ Sực nhớ rằm/ Ra ngắm trăng.

128. Mặt trăng/ Bông hướng dương/ Giữa trời đêm.

22. Tiếc đèn để suốt đêm/ Không ai tiếc?/ Trăng thâu giãi ngoài thềm.

Cái ánh trăng giãi ngoài thềm gợi ánh trăng trong ca dao, gợi ánh trăng giãi trên vườn chè trong thơ Nguyễn Bính. Ánh trăng còn có thể gợi nhớ đến câu thơ trong Chinh Phụ Ngâm: Non Kì quạnh quẽ trăng treo/ Bến Phì thổi đìu hưu mấy gò trong bài số 25: Mộ viễn chinh/ Đồi hoang/ Trăng.

Khi có điện thì trăng bỗng bị lu mờ, hơn thế nữa, trăng bị coi như người dưng trong thơ Nguyễn Duy: “Từ hồi về thành phố/ Quen ánh điện, cửa gương/ Vầng trăng đi qua ngõ/ Như người dưng qua đường” (Ánh trăng). Vì yêu trăng cho nên khi “mất điện” lại vào ngày rằm thì không phải tai họa, mà là may mắn, khiến lòng phấn khích vì được nhìn chị Hằng đi bán lụa (91. Mất điện/ Chị Hằng/ Đi bán lụa).

68. Điện mất/ Trăng rằm mênh mông/ Lòng công đang múa.

72. Đêm rằm/ Mất điện/ Thi sĩ trong bị múa tay.

Yêu thích trăng, nhưng là vầng trăng trong không gian khoáng đạt, chứ không phải là vầng trăng nhìn từ song sắt quây kín của phần lớn các nhà tầng ở Hà Nội. Nhìn trăng như thế, có khác nào cách ngắm trăng của cụ Hồ khi trong nhà ngục “Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt”? Khác biệt là ở chỗ cụ Hồ bị bắt, bị nhốt vào ngục. Còn bây giờ, người ta tự làm ngục nhốt mình. Phải chăng mà tác giả viết:

90. Sân thượng, song sắt/ Ngắm trăng/ Như tù.

Về chủ đề hoa, Ngọc Căn cũng có những bài Haiku đáng ghi nhận, suy ngẫm.

36. Mùa xuân/ Đưa cháu đi học/ Được cả mùa hoa.

Hoa ấy là hoa thật tưng bừng mọi nẻo xuân, ở đâu cũng gặp. Nhưng lại cũng có những bông hoa không tự nhiên, hoa tưởng tưởng. Vì rau xanh cũng là các loại cây có những bông hoa. Chẳng hạn rau muống, rau cải, rau xúp lơ có hoa muống, hoa cải, hoa xúp lơ. Bởi thế mới có chuyện tưởng bất thường.

32. Mắt không lóa/ Nhìn quầy rau/ Tưởng quầy hoa.

Đây chính là cái nhìn “xuyên thấu” thường gặp trong các bài Haiku Nhật Bản.

Hoa là biểu tượng của cái đẹp. Cho nên yêu hoa, yêu người đẹp như hoa. Không tránh khỏi có lúc bất chợt buồn: “151. Em đẹp như hoa/ Buồn/ héo mất thôi”. Nhưng không thể khác là yêu hoa mãi, như yêu vợ, tình yêu chung thủy giúp con người bình an:

45. Yêu vợ đến già/ Yêu hoa đến tàn/ Đời ta bình an

Và chàng thi sĩ đa tình theo cô nàng mặc áo hoa lưng ong cũng chỉ vì mê cái đẹp:

93. Em mải đạp xe/ Tôi theo lưng ong/ Không! Vườn là di động.

Vườn hoa di động ấy có bông hoa to nhất, quyến rũ nhất là hoa người!

Hoa là niềm an ủi, động viên, vẫy gọi người ta. Hoa quỳnh nở sau mưa thật đẹp, thật lãng mạn vì:

104. Chập tối mưa mát/ Hoa quỳnh nở/ Giấc mơ thơm.

Hoa giúp yên tâm đi tiếp đoạn đường xa còn lại:

170. Ngắm hoa/ Đi nốt/ Chặng đường xa.

Nặng lòng vì hoa, nên người viết ngậm ngùi khi hoa nở mà không có người đoái trông. Ta hiểu vì sao nhà thơ Nguyễn Hoàng Sơn viết “Đợi mắt nhìn mới nở”:

302. Quê nhà bỏ không/ Bao bông hoa nở/ Không người đoái trông.

Vậy tác giả buột kêu lên khi người ta phũ phàng với hoa, phũ phàng với cái đẹp:

203. Hội nghị nửa buổi sáng/ Họp xong hoa vứt ngay/ Cánh tươi giẫy đành đạch.

Bài thơ này, nếu chặt chẽ theo tinh thần Haiku Nhật Bản thì nó thuộc loại thơ Senryu vốn là chị em với Haiku. Theo tác giả Lê Thị Bình một Haijin và cũng là người thông thạo tiếng Nhật thì đặc điểm khác biệt giữa Haiku và Senryu chủ yếu là Haiku thì gợi vẻ đẹp tự nhiên, còn Senryu thì có mục đích trào lộng (warai) và châm biếm (ugachi). (Thơ Senryu và thơ Haiku – trong Kỷ yếu: Tọa đàm thơ Haiku Việt Việt Nam – Nhật bản lần thứ nhất, trang 147).

Phần 1 của tập thơ “ Cánh chim nhỏ lạ” gồm “Thiên nhiên…. Thế sự…” Phần 2 của tập là “Vui…. Thoáng…”. Có thể nói rằng vì là Haiku Việt, cho nên tác giả cũng không cần phân chia rạch ròi Haiku và Senryu vốn là hai thể thơ chị em tách ra từ “Ren ga” (Liên Ca) của Nhật.

Có thể gặp một Ngọc Căn đa dạng, đa thanh trong những khúc Haiku Việt về nhiều cảnh huống, nhiều vấn đề trong cuộc sống hàng ngày vốn vất vả và nhiều nỗi buồn, lắm niềm vui.

8. Cạnh hồ/ Tôi hít vào/ Hồ thở ra.

Thì ra người với hồ đã nhập làm một để cùng duy trì sự sống bằng việc hít thở. Phải chăng đây là một cách nhập “thiền”? Và cũng vì thế cho nên mới có thể quan niệm “56. Ngồi bên hồ thu/ Không làm thơ/ vẫn là thi sĩ”. Hồ thu là một bài thơ. Người ngồi bên hồ cũng nhiễm lây chất thi sĩ của thiên nhiên. Lại nhớ câu thơ của Chế Lan Viên: “Bài thơ anh, anh viết một nửa thôi/ Còn một nửa để cho mùa Thu làm lấy”.

43. Tòa nhà mới dựng xong/ Ta mất/ Một chân trời thăm thẳm.

Thì ra cuộc sống không có được mãi. Mà khi được cái này thì phải chịu mất cái kia. Vấn đề là lựa chọn!

86. Cây đa vẫn còn/ Cô lái đò đâu mất/ Lem luốc anh máy phà.

Một niềm vui lắm bạn vì “7. Tôi/ Nối khố/ Với sách” cho nên “176. Trên giá đầy sách/ Trước mặt ti vi/ Một mình lắm bạn”.

Một nụ cười hài hước giễu mình:

317. Chợt mưa đêm mùa hạ/ Vợ nằm riêng đã già/ Ta thanh tịnh – thăng hoa.

Và giễu người:

332. Vợ già, chồng trẻ/ Vợ trẻ, chồng già/ Hợp lí vì … tiền.

Về hình thức thơ, Ngọc Căn chú ý đến vần điệu, đến đối ngẫu, đến tương đồng, tương phản. Anh đã học tập nhiều ở cách thể hiện trong thể loại tục ngữ của dân tộc. Trong tổng số 352 bài, không phải là không có bài còn chưa thật đặc sắc. Nhưng có cả một tập thơ Haiku thì đúng là tác giả đã đem vào bầu trời thi ca “Cánh chim nhỏ lạ”!

Xin được chúc mừng tác giả cùng Câu lạc bộ thơ Haiku Việt của thành phố Hà Nội!

VN

Giới thiệu tập dịch Ryokan và Santoka- Lê Văn Truyền và Trần Hữu Hiền dịch

良寛大愚 (Ryōkan Taigu, 1758–1831)

Ryôkan (1758-1831): The Complete Haiku
An English version by Gabor Terebess

Vietnamese version by Le van Truyen

Translation edited by Trân Huu Hien

alt

あげ巻の昔をしのぶすみれ草
agemaki no / mukashi o shinobu / sumire sō
tender memory
hairdressing children
violets in bloom

kỷ niệm êm đềm

cắt tóc cho trẻ

hoa tím nở bông


あけ窓のむかしをしのぶすぐれ夢
ake mado no / mukashi o shinobu / sugure yume
open window
the past comes back
better than a dream

mở cánh cửa sổ

quá khứ ùa về

đẹp hơn trong mơ


秋ひよりせむ羽すずめのはをとかな
秋日和千羽雀の羽音かな
aki hiyori / senba suzume no / haoto kana

clear autumn sky
sparrows thousands
sound of wings

trời thu trong xanh

vang tiếng đập cánh

hàng ngàn chim én


あきかぜに独り立ちたる姿かな
秋風にひとり立ちたる姿かな
aki kaze ni / hitori dachitaru / sugata kana
in the autumn wind
standing alone
a shadow

trong gió thu

một mình

một bóng


秋高し木立はふりぬ籬かな
aki takashi / kodachi wa furinu / magaki kana
clear autumn sky
thicket of old trees
hedgerow

trời thu trong veo

bờ giậu cây xanh

già cỗi


秋は高し木立はふりぬこのやかた
aki wa takashi / kodachi wa furinu / kono yakata
clear autumn sky
thicket of old trees
and this hut!

trời thu trong xanh

bờ giậu rậm rạp

và túp lều ta


雨もりやまた寝るとこのさむさかな
amamori ya / mata nerutoko no / samusa kana
leaky roof
my bed again
wet and icy

mái nhà dột

chiếc giường của ta

lại ướt sũng lạnh lùng


あめのふる日はあはれなり良寛坊
ame no furu / hi wa aware nari / Ryōkan bo
on rainy days
the monk Ryokan
feels sorry for himself

những ngày mưa

sư ông Ryokan

thấy tự thương thân


あをみたるなかにこぶしの花ざかり
aomitaru / naka ni kobushi no / hanazakari
in dense green
a magnolia flower
full bloom

trong đám cây xanh

một đóa mộc lan

bừng nở


新いけやかはずとびこむ音もなし
新池や蛙飛びこむ音もなし
araike ya / kawazu tobikomu / oto mo nashi
the new pond
a frog jumps in
no splashing

ao mới

con ếch nhảy vào

không tiếng nước xao


散る桜残る桜も散る桜
chiru sakura / nokoru sakura mo / chiru sakura

falling cherry blossoms
those remaining
also will fall

hoa anh đào rụng

những bông còn lại

rồi cũng sẽ tàn


だれ聞けとま菰が原の行々子
dare kike to / makomo ga hara no / gyōgyōshi

I am all ears
in wild rice fields
the song of warblers

ta lắng nghe

tiếng chim líu lo

vọng trên đồng lúa


風鈴や竹を去ること三四尺
fūrin ya / take o saru koto / san shi shaku

windbells
rock beyond the bamboo
three or four feet

những chiếc chuông gió

lắc lư phía rặng tre

cách mấy bước chân


冬川や峰より鷲のにらみけり
fuyu gawa ya / mine yori washi no / nirami keri
river in winter
soaring over peaks
spots its prey

dòng sông mùa đông

một chú chim ưng

săn mồi bay vút


顔回がうちものゆかし瓢かな
Gankai ga / uchimono yukashi / fukube kana

as valuable

as the sword of Ganka

my gourd!

nậm rượu của ta

còn quý hơn

thanh kiếm Ganka


はちたたき昔も今も鉢叩き
hachi tataki / mukashi mo ima mo / hachi tataki

hitting beating
as before and now
hitting my bowl

gõ phách, đánh nhịp

xưa nay ta gõ

cái bát của ta


萩すすき露のほるまでなかめはや
hagi susuki / tsuyu no boru made / nakame baya

bush clover pampas grass
desire to contemplate
until dew formed

lặng ngắm

cỏ ba lá, cỏ bông bạc

tới lúc sương rơi


萩すすきわが行く道のしるべせよ
hagi susuki / waga yuku michi no / shirubeseyo

bush clover pampas grass
all along my path
so familiar!

đám cỏ ba lá, bông bạc

dọc theo lối đi

sao thân quen thế


はるさめや門松の注連ゆるみけり
harusame ya / kadomatsu no shime / yurumi keri

spring rain
the New Year shime
hung out

mưa Xuân

báo hiệu

Năm Mới đã qua

*“shime”: end or closure mark


はるさめや静かになでるやれふくへ
harusame ya / shizukani naderu / yarefukube

spring rain
I tenderly caress
my cracked gourd

mưa Xuân

ta âu yếm vuốt ve

cái nậm rượu mẻ


春さめや友をたつぬるおもやあり
harusame ya / tomo o tazunuru / omoya ari

spring rain
wish to visit a friend
today

hôm nay mưa Xuân

bỗng dưng lại muốn

thăm bạn cố tri


初時雨名もなき山のおもしろき
hatsu shigure / na mo naki yama no / omoshiroki

the first drizzle
a mountain without name

it is fun!

mưa phùn đầu mùa

ngọn núi vô danh

xiết bao thú vị


平生の身持ちにほしや風呂上がり
heizei no / mimochi ni hoshi ya / furo agari

never
felt so good
out of the hot tub!

sung sướng xiết bao

khi ta bước ra

khỏi bồn tắm nóng


日日々々に時雨の降れば人老い
hibi hibi ni / shigure no fureba / hito oinu

day by day by day
drizzly cold rain
getting old

ngày lại ngày

mưa phùn lạnh lẽo

ta bỗng thấy già


火貰ひに橋越へてゆく小夜時雨
hi morai ni / hashi koete yuku / sayo shigure
gathering twigs
then crossing the bridge
in the evening mist

lượm được cây gậy

dò dẫm qua cầu

trong sương chiều muộn


昼顔やとちらの露の情やら
hirugao ya / dochira no tsuyu no / nasake yara

morning glory
dew formed on each bell
as expected

hoa bìm bìm biếc

sương đọng chuông hoa

như ta mong đợi


昼日中真菰の中の行々子
hiru hi naka / makomo no naka no / gyōgyōshi
noon hours
the wild rice fields
the song of warblers

buổi trưa

chim chích líu lo

trên cánh đồng lúa


人の来てまたも頭巾をぬがせけり
hito no kite / mata mo zukin o / nugase keri

someone has come
once again
remove my bonnet

có bạn đến thăm

ta lại phải cởi

chiếc mũ trùm đầu


人のみなねぶたき時のぎゃうぎゃう
人のみなねぶたきときの行々子
hito no mina / nebutaki toki no / gyōgyōshi

like all of us
when falling asleep
the song of warblers

khi nào muốn ngủ

hãy như mọi người

lắng nghe chim hót


ほろ酔のあしもと軽し春のかぜ
horoyoi no / ashimoto karushi / haru no kaze
like drunk
a light step forward
in spring wind

như một người say

bước chân dò dẫm

trong gió Xuân này


いきせきと升りて来るや鰯うり
ikiseki to / noborite kuru ya / iwashi uri

gasping for air
the fishmonger in sweat
climbed up here

người bán cá

mướt mồ hôi hổn hà hổn hển

leo dốc đến đây

HKV

Tạp chí Haikư Nhật Bản “Ginyu” số 84-2019 Tokyo

BBT: Rất quan tâm đến hoạt động của CLB Haikư Việt-Hà Nội từ nhiều năm nay, gần đây Chủ tịch Hiệp Hội Haikư Thế Giới (WHA) Ban’ya Natsuishi vừa gửi biếu Tạp chí chuyên đề Haikư “Ginyu “, tạo phương tiện cho hội viên ta cập nhật được tư duy sáng tác ,cung cách thể hiện…của HK hiện đại ở Nhật Bản và quốc tế .Xin trân trọng cảm ơn nhã ý của Chủ tịch và giới thiệu nhiều kỳ cùng quý bạn đọc một số tác phẩm của các tác giả Nhật Bản và Thế giới đã đăng tải trên Tạp chí kể trên 20 năm qua.Mở đầu là 12 khúc Haikư của Ban’ya Natsuishi mới nhất với tiêu đề “Jade Ax “ ,bản dịch tiếng Anh của tác giả và Eric Selland.Nếu đọc kỹ,ta sẽ thấy nhiều khác lạ về tư duy thể hiện,cấu tứ,ẩn dụ sâu sắc… Xin dành cho bạn đọc phần bình luận đa chiều.

Trân trọng.

alt

Ban’ya NATSUISHI

alt

Jade AX

1- I’m being copied/ you are copying / into the dark night

Mình vừa sao chép xong

còn bạn đang sao chép

trong mịt mùng đêm đen


2- Talking of a dramatic suicide / triggered by that / ding-a-ling

Tán gẫu về một vụ tự tử ly kỳ

tung ra từ

tin vỉa hè


3-Ragged / Flowers of Evil on my back / these past 40 years

Tả tơi

những Bông hoa Ma quỷ bám trên lưng mình

4 chục năm qua!


4-How happy to be / uncomprehending of brains / that cannot understand haiku

Hạnh phúc thay

những bộ óc “bất khả tri”

không sao hiểu nổi thế nào là Haikư!


5- Freed from the bundle of papers / the palm of the hand / is a sea

Được tự do từ chồng giấy trắng

lòng bàn tay mình

thăm thẳm biển sâu


6-Meditating / in a room / where a half moon has broken in

Miên man suy ngẫm

trong căn phòng

nơi nửa vầng trăng khuyết


7-Where has it gone?/ a mollusk with big dreams / on the seashore?

Này nó đi đâu vậy ?

con nhuyễn thể kia với bao đại mộng

trên bãi biển này?


8- A cloud lifting up / the sun: / Santoka*

– Có một đám mây

đang nâng mặt trời:

“Santoka

* Santoka là hành giả khất thực – Cùng Ryokan là 2 Đại sư haikư Thiền Nhật Bản TK19.


9-Santoka / became a white cloud / on top of that mountain

- Santoka

đã hóa thành mây trắng

trên đỉnh núi cao kia!


10- The grave of a great king / being worn away slowly / in the midst of

rice fields

Một ngôi mộ đế vương

đang lở lói dần

giữa cánh đồng lúa


11-Japanese characters swimming / like turtles / in a noon corridor

Những mẫu tự tiếng Nhật

đang bơi như rùa

trong một hành lang, buổi trưa


12- The rising sun and a dragon / meet on the lake / echoing in song

- Mặt trời vừa rạng và một con rồng

gặp nhau trên hồ

âm vang thành câu hát

***

Hà Nội, tháng 12-2019

*Đinh Nhật Hạnh sưu tầm,giới thiệu và dịch thơ

Nguồn tư liệu: Ginyu-No 84/10/2019-Tokyo-Page 26-27

Giới thiệu cuốn sách "Selected Haiku" của tác giả Nhật Bản Yoshihiko Furuta

alt

NIỀM VUI HỘI NHẬP

Sáng hôm nay,ngày 10 tháng 11 năm 2019 ,tôi vừa nhận được một bưu phẩm xinh xắn gửi từ Quận Chiba-Nhật Bản.Đó là cuốn "Selected Haiku" của một tác giả Nhật Bản chưa hề quen biết: Yoshihiko FURUTA vừa xuất bản quý 3 năm 2019 kèm mấy dòng thư ngắn gọn:

" Bạn Đinh Nhật Hạnh thân mến,

Tôi xin gửi tặng bạn tập" Haikư tuyển" của tôi -Nhà xuất bán Cyberwit Ấn Độ .Tôi là Cộng tác viên của "Tạp chí Ginyu ",được Chủ tịch Hiệp Hội Haikư Thế giới Ban'ya Natsuishi giới thiệu về bạn nên xin trân trong gửi tặng tập thơ vừa xuất bản.Tôi rất biết ơn nếu bạn vui lòng đọc." Yoshihiko Furuta/ Kashiwa-City Chiba Prefecture,Japan.

alt

Vài nét về tác giả:

Yoshihiko Furuta sinh năm 1951 tại tỉnh Saitama-Nhật Bản.Tốt nghiệp khoa Xã hội học ,Đại Học Hitotsubashi năm1974.Đã xuất bản 7 tác phẩm gồm Haiku sắc thái Âu Mỹ,3 tập văn xuôi.Giải thưởng Ginyu Ban'ya Natsuishi năm 2016.Nhiều tác phẩm được vào Tuyển tập ở Nhật Bản và Ấn Độ.

Do quy định rất chặt chẽ về tác quyền,chúng tôi chỉ xin phép đăng 6 bài .Xin trân trọng giới thiệu và chia niềm vui hội nhập cùng bạn đọc :


1- In the Jurassic Period

I and the lake bottom forest

begin to melt

-Trong kỷ Jurassic

tôi cùng đáy hồ trong rừng

bắt đầu tan chảy


2- Who says

the triangular room

is cold

- Ai đó

vừa bảo

căn phòng tam giác lạnh?


3-A train floats

on the water in Autumn

definition of sleep

- Một đoàn tầu

nổi trên mặt nước mùa thu-

Định nghĩa của giấc ngủ


4- Okinawa

can't hide

inside a pair of shoes

-Đảo Okinawa

không thể nào trốn tránh

trong một đôi giày


5-Dipping one foot

in dephts of

musk-sexual love

- Nhúng một gang sâu

trong tình yêu trai gái

mùi xạ hương

6- Glass broken

by a gentle wind-

a rainbow dissolved in water

- Tấm gương vỡ

do làn gió nhẹ

một chiếc cầu vồng tan trong nước

Hà Nội ngày 10 tháng 11 năm 2019

Đinh Nhật Hạnh dịch thơ và giới thiệu

--
Đinh Hạnh
DT: 04.38647676
DD: 0913325069
Địa chỉ nhà riêng:
72 ngõ 24 phố Kim Đồng - Hoàng Mai - Hànội

Sách mới: Tuyển tập "Thọ Chu Phùng Gia Viên"

alt

TÁC PHẨM MỚI CỦA HỘI VIÊN

Tuyển tập "Thọ Chu Phùng Gia Viên"
*Hội viên Hội nhà văn Hà Nội
*Hội viên Haikư Việt-Hà Nội
*Hội viên WHA

Tuyển tập Thơ "Thọ Chu Phùng Gia Viên" dày 422 trang khổ 14,5x20,5 -nhà XB Hội nhà Văn in năm 2019.
Gồm 2 phần : 183 khúc Haikư Việt và 277 bài thơ trữ tình .Tựa của nhà thơ Nguyễn Thánh Ngã.Phụ lục của nhà thơ Lữ Giang.
Đã xuất bản
- 4 tập thơ ::Hạ vắng, Gió nhẹ, Chiều rơi , Cỏ ru
Đã có thơ Haikư Việt đăng trên Tạp chí WHA-Hiệp hội thơ Haikư Thế giới WHA và Tạp chí thơ Haikư Nhật Bản Ginyu.
Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

BAN BIÊN TẬP

TIẾNG RAO VỠ VỤN TRONG ĐÊM DÀI LẠC PHỐ (*)- Nguyễn Thánh Ngã

Đêm

vỡ vụn

một tiếng rao

Bài thơ nhỏ mà chứa một tấm lòng rộng lớn,tấm lòng dành cho những mảnh đời thấp bé,cơ cưc.Một tiếng rao ở sau cuối ,nhưng lại vang lên trước nhất trong bài thơ ,tiếng rao ấy khiến cho đêm vỡ vụn vì một mãnh lực ghê gớm :mãnh lực đem lại sự sống!

Tiếng rao ấy xuyên cả màn đêm ,xuyên thấu trái tim những con người có lòng nhân ái bao la.

Nhà thơ,Haijin Phùng Gia Viên đã gọi đúng niềm xúc động của haiku là truyền cảm .Vì nếu thơ haiku không truyền cảm ,thì đích thị là bài haiku dở .Dở và hay chỉ cách một làn ranh của tài năng ,cho nên viết ít mà không thiếu ,viết nhiều mà không dư ,mới là cái tài của người làm thơ.Thơ haiku Việt trong lúc giao mùa không thể tránh khỏi điều này. Tuy nhiên,chúng ta cần loại ra những thứ thơ làng nhàng ,êm êm,đèm đẹp mà thiếu vắng chất thơ ,thiếu vắng ngọn lửa và cảm xúc chân thực.

Quả thật,thơ haiku dễ làm khó hay.Nhưng với tài năng có thực,tác giả đã ghi được tiếng lòng của mình vào tác phẩm ,và gợi được lòng trắc ẩn của người đọc về một tiếng rao...

Tiếng rao bé bỏng ,vỡ vụn,mất hút trong đêm dài lạc phố...

SG ,tháng 5.2019

NTN

(*)Tiêu đề biên tập đặt

--

Đinh Hạnh
DT: 04.38647676
DD: 0913325069
Địa chỉ nhà riêng:
72 ngõ 24 phố Kim Đồng - Hoàng Mai - Hànội

Thương nhớ về cội- Lê Đình Công

alt

THƯƠNG NHỚ VỀ CỘI

Lê Đình Công

CLB Haikư Việt-Hà Nội

CLB Thơ Hải Thượng

Hội viên Hiệp Hội Haikư Thế Giới WHA

Nhà xb Hội Nhà văn-Quý 3/2019

(Tác giả đạt giải nhất cuộc thi thơ Haiku Việt lần thứ I tại Hải Phòng năm 2016- 2017)

BBT: Tập thơ tuyển xinh xắn "Thương nhớ về cội" đang trên tay các bạn ,gồm 27 bài thơ trữ tình sáng tác trong mấy chục năm qua và 34 khúc Haikư Việt mấy năm gần đây.Nhà báo Dương Quang Minh đề tựa.Do khuôn khổ có hạn,xin được trân trọng giới thiệu lời trần tình của tác giả nhận thức về thơ Haikư-thể thơ cực ngắn đang thịnh hành 10 năm qua ở nước ta và phần tác phẩm Haikư Việt. Xin nhiệt liệt chúc mừng tác giả Hội viên và trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc Website haikuviet.com

LỜI TRẦN TÌNH CỦA TÁC GIẢ NHẬN THỨC VỀ THƠ HAIKƯ VIỆT

...Ở Viêt Nam,thơ Haikư được đón nhận rõ nét và lan tỏa nhanh chóng trong khoảng 10 năm trở lại đây, thông qua các nhà nghiên cứu văn hóa Nhật Bản,các nhà thơ ,nhà văn.Hiện đã có các CLB thơ Haikư Việt ở Hà Nội,Tp Hồ Chí Minh,Tp Nha Trang,Tp Hải Phòng và đang hình thành ở nhiều tỉnh , thành phố khác.CLB Haikư Việt Hà Nội đã là thành viên của Hiệp Hội Haikư Thế Giới WHA từ 2012...Có được những thành tựu trên không thể không nhắc đến các đóng góp quan trọng của Cố PGS Lưu Đức Trung (Đại học sư phạm Hà Nội),nhà văn Nhật Chiêu,Bác sĩ-Nhà thơ Đinh Nhật Hạnh Chủ nhiệm CLB Thơ Haikư Việt-Hà Nội và nhiều người khác nữa,kể cả các bạn trẻ.Tôi yêu thơ Haikư Việt và cố gắng tập làm thơ này theo các tiêu chí sau:

1-Cực ngắn .Càng ngắn càng tốt nhưng phải nói lên được điều muốn nói.

2-Một câu chia 3 dòng để nhấn mạnh các ý trong bài và tạo nhịp điệu cho thơ...

3-Chủ đề tự do

4-Phải có chất THƠ.Đã gọi là thơ Haikư thì ít nhiều phải có chất THƠ,thể hiện ở vần điệu hay âm điệu thơ,tránh giản đơn,trùng lặp.Tóm lại phải gây đươc ấn tượng ,một dư vị gì cho người đọc.Yêu cầu của thơ Haikư là nói ít mà gợi nhiều để cùng người đọc cùng suy tưởng và phát triển thêm những ý nghĩa khác của bài thơ ngoài chủ ý của tác giả ...

Lê Đình Công

Thơ Haikư về Quê

1-Dáng núi

mờ xa

bóng Cha


2-Đồng khuya

cánh vạc

Mẹ già


3-Mê nón úp vại cà

mồ hôi tóc mẹ ta

thấm dấu


4-Miệng ru ,tay quạt

mát cả

đời con


5-Quà quê

mẹ chợ về

ngó sen


6-Co ro thân cò

chiều se

dáng Mẹ


7-Sông trôi như rắn lượn

dòng cuốn

trăng đầy


8-Sông khuya

ai khỏa mình lấp loáng

- Ồ trăng!


9-Trăng mùa thu

nước mùa đông

thương một dòng sông cũ


10-Mặt trời chìm cuối dòng

hoàng hôn trên sông Lam

Cháy !


11-Sen

thơm

từ bùn


12-Trong bùn

hương sen


13-Thả cánh sen hồng

làm con đò mộng

trăng hồ mênh mông


14-Rơi cánh sen tàn

thành con đò mỏng

chao sóng hồ mưa


15-Gió đùa

sen trắng cười say

tỏa nắng hồ xanh


16-Cuộc tình ngỡ tình cờ

sông Lam bỏ mối

đợi chờ bến xưa


17-Mái tóc như dòng sông

vương lòng

chảy mãi


18-Đồng Văn Tràng

mênh mang xanh

cò chớp trắng


19-Trẻ con rất sợ "Xã Thiện" *

thực ra ông lại hiền

hồn ông giờ ở đâu *

"Xã Thiện" một trai tráng lực điền ở địa phương bị bắt đi lính qua Pháp thời Thế chiến thứ II(1939-1945)

có ý thức dân tộc phản kháng nên bị thực dân tra tấn,đầu độc thành điên trả về gia đình, thân tàn ma dại.


20-"Rú Cấm "

một thời nguyên sinh

xanh thiêng liêng


21-Cây đa "Bạc Trốc"

cột mốc

đời người


22-Đường lên Chùa Thanh

phượng dệt

thành thảm đỏ


23-Nác chát "Chè Gay"

uống say

nghĩa xóm


24-*Đập "Ba ra"

thủy cầm ca

vẫn hát *

* Đập nước lớn trên sông Lam ,địa phận Huyện Đô Lương-Nghệ An ,hoàn công năm 1942

do Kỹ sư Hoàng thân Suphanuvông thi công,qua 2 cuộc Chiến tranh vẫn được bảo trì,

cung cấp nước làm thủy lợi cho 4 Huyện lân cận.Ngày đêm vẫn rì rầm sóng vỗ nhạc thủy cầm...


25-Đồng cười

trơ sún rạ

hể hả được mùa


26-Lúa vàng

nắng vàng

mắt vàng


27-Chân bùn

mồ hôi trắng

cơm thơm


28-Nắng nung mùa gặt

thóc rơm khô

mặt rát


29-Đêm đông

ổ rơm quấn mộng

gió sổng đồng hoang


30-Mê nón

bỏ ven đường

Nào đã hết nắng sương !


31-Trâu đằm vũng mát

em hát

lúa về


32-Máy gặt đập ầm vang

thóc đóng bao về làng

hối hả


33-Đồng hương ,đồng môn

rụng mòn

trái chín


34-Tết tha phương

Hồn

cố hương

Hà Nội, Trung thu năm 2019

Đinh Nhật Hạnh giới thiệu và chú giải.

Jack Kerouac- Book of Haikus

Jack Kerouac (1922-1969) là con út một gia đình Pháp-Mỹ sinh tại Lowell,Massachusetts.Ông là nhà cách tân cuồng nhiệt thơ Haikư ở Mỹ.

alt

Theo ông :

"Thơ Haikư phải rất giản đạm,tịnh không nên có bất cứ kỹ xảo thi ca nào,tạo nên một bức tranh nho nhỏ duyên dáng ,sảng khoái như khi nghe bản nhạc khúc Đồng quê của Vivaldi."

Và ông khẳng định thêm:

"Tôi phát minh ra" haikư Mỹ kiểu bộ ba (triolet)-3 dòng.

Vậy còn 17 âm tiết thì sao ư ?

-Không đâu,như tôi đã nói đây là POP Mỹ, =

-Đơn giản :chỉ 3 dòng.

(Nghĩa là : Không nhắc đến cấu trúc 5/7/5 âm tiết, mặc dầu tiếng Mỹ cũng đa âm tiết, và không đề cập đến quý ngữ...của Haikư cổ điển) POP= là Haiku Mỹ không theo cấu trúc 5/7/5 âm tiết).

Cuốn tiểu thuyết nổi tiếng nhất của ông ON THE ROAD (Trên đường) in 1957 đã xác định tác giả là một trong những người phát ngôn đầu tiên của dòng Beat Generation.Ngoài ra ông còn sáng tác nhiều trên các lĩnh vực khác như Sonnets,Odes,Blues.

Chúng tôi trân trọng giới thiệu 105 trong số hơn 800 bài của ông để lại và nhân đây, xin chân thành cảm ơn TS Lưu Đức Hải đã nhã ý tặng cuốn tư liệu quý này.

105 KHÚC HAIKƯ CỦA JACK KEROUAC

Trích “Book of Haikus”

1-God’s dream / it’s only / a dream

Giấc mơ của Thượng Đế

cũng chỉ là

giấc mơ thôi!

2-Blowing in a afternoon wind / on a white fence /A cobweb

Đu đưa một chiều lộng gió

trên hàng rào trắng

mạng nhện đu đưa

3-Moon behind / black clouds / silver sea

Trăng ẩn

phía sau màn mây đen

Biển bạc

4-I found /my cat / one silent star

Tôi vừa nhận thấy

con mèo nhà mình

là ngôi sao im lặng

5-Coming from the West / covering the moon / Clouds not a sound

Thổi từ hướng Tây

phủ kín trăng rồi

mây trời lặng lẽ

6-Birds singing / in the dark / in the rainy dawn

Chim vẫn véo von

trong bóng tối mờ

Bình minh mưa tuôn

7-Night fall - too dark / to read the page / too dark!

Đêm buông tối mò

không đọc nổi trang thơ

tối quá

8-The tree / looks like a dog / barking at heaven

Cây kia

như hình chú khuyển

đang sủa lên trời

9-Listen to the birds sing! / all the little birds / will die

Hãy lắng nghe chim hót!

mọi loài chim nhỏ

sẽ chẳng còn nữa đâu.

10-Dusk-the bird / on the fence / a contemporary of mine

Chập choạng hoàng hôn

chim trên bờ dậu

đồng loại của tôi

11-No telegram today/ only / more leaves fell

Hôm nay

không có điện thư

chỉ lá rụng nhiều

12-Bee, / Why are you staring at me / I’m not a flower

Này ong!

mình đâu phải là hoa

sao nhìn chăm chắm thế ?

13-Dawn,a falling star / a dew drop lands / on my head

Bình minh

một ngôi sao lạc

một giọt sương sa trên đầu

14-A black bull / and a wihte bird / standing together on the shore

Một bò mộng đen

Một con chim trắng

đứng trên bờ sông

15-At night / the girl I denied / Walking away

Trong đêm

cô gái tôi từ chối

lảng dần

16-Spring night / a leaf falling / from my chimney

Đêm xuân

Một chiếc lá rơi

từ trên ống khói

17-My hands on my lap / June night / full Moon

Đêm tháng 6

tay tôi trên laptop

đầy trăng

18-After the shower / among the drenched roses /The bird thrashing in the bath

Sau trận mưa giông

giữa những bông hồng rũ cánh

con chim tắm, vẫy vùng

19-In my medecine cabinet / the winter fly / Has died of old age

Trong phòng mạch tôi

con ruồi mùa đông

qua đời vì tuổi tác

20-Tuesday-/ one more drop of rain / from my roof

Thứ ba

thêm một giọt mưa rơi

từ trên mái nhà

21-The bottoms of my shoes / are clean / from walking in the rain

Đế giày tôi

sạch bong

vì đi trong mưa

22-Nightfall / too dark to read the page / Too dark

Đêm buông

tối quá không đọc được rồi

Tối quá!

23-Bird suddenly quiet / on his branch/ his wife glancing at him

Đang hót bỗng ngừng

trên cùng cành cây

chim mái liếc chồng

24-Gengis Khan looks fiercely east / with red eyes / Hungering for autumn vengeance

Thành –Cát- Tư -Hãn hằn học

nhìn về phương Đông, cặp mắt đỏ vằn

sôi sục trận phục thù mùa Thu tới!

25-Beautiful young girls / running up the library steps / with shorts on

Bầy thiếu nữ đẹp xinh

diện soọc

chạy ùa lên thư viện

26-Spring night / the sound of the cat / chewing fish heads

Đêm xuân

tiếng mèo rau ráu

nhai đầu cá tươi

27-The new moon / is the toe nail / of God

Mảnh trăng non

là móng chân

Thượng Đế

28-Sunny day / Birds track and cat tracks / in the snow

Một ngày nắng đẹp

Những vệt chân chim và dấu chân mèo

trên tuyết

29-Perfect circle / round the moon / in the center of the sky

Vòng tròn tuyệt phẩm

bao quanh mặt trăng

chính giữa vòm trời

30-Buddhas in moonlight –Mosquitos bite / thru hole in my shirt

Tượng Phật đêm trăng

Muỗi tha hồ đốt

qua lỗ rách áo tôi

31-Three little sparrows/on the roof / talking quietly, sadly

Ba con se sẻ

đậu trên mái nhà

chuyện trò từ tốn nhưng nghe buồn buồn

32-Elephants munching / on grass loving / Heads side by side

Đàn voi nhai cỏ

phủ nhau trên bãi

Đầu sát bên đầu

33-Dawn / crows cawing / ducks quack quacking / kitchen windows lighting

Tinh mơ

quạ quang quác ,vịt quàng quạc

Cửa sổ bếp sáng choang

34-Church bells / ringing in town –The caterpillar in the grass

Chuông nhà thờ

ngân vang trong phố

Con sâu ri rỉ trên bãi cỏ xanh

35-After supper / on crossed paws / the cat meditates

Bữa tối vừa xong

chân nằm bắt chéo

lão mèo trầm tư

36-Closing the book / rubbing my eyes /The sleepy August dawn

Tôi xếp sách

giụi mắt

Một buổi bình minh tháng 8 lơ mơ

37-Resting watchfully / the cat and the squirrel / share the afterrnoon

Nghỉ ngơi vẫn cảnh giác cao

Lão mèo và chú sóc

chia nhau hưởng buổi chiều

38-The gently moving / leaves / of the August afternoon

Chiều tháng 9

lá xanh trên cành

êm đềm rung rinh

39-A long island / in the sky / The Milky Way

Chuỗi đảo dài

trên không trung-

giải Ngân Hà

40-Me,You-You,Me everybody –He- he

Tôi,anh- Anh,tôi

tất cả mọi người

Hi hi

41-Do you know / why my name is Jack? / Why?That’s why.

Bạn ơi!

Có biết vì sao tên tôi là Jacques?

Vì sao? Thế này, này đây!

42-Why’d I open my eyes? Because / I wanted to!

Vì sao tôi mở mắt ?

Bởi vì

tôi muốn, thế thôi!

43-I’m so mad / I could bite / the mountain tops

Mình điên quá rồi

đến nỗi

có thể cắn các đỉnh núi

44-The days go/ They can’t stay / I’can’t realize!

Ngày tháng trôi đi

Không sao dừng lại

chẳng hiểu lẽ gì!

45-Wild to sit on a haypile / writing Haikus / drinking wine

Thoải mái ngồi trên đống rơm

sáng tác Haikư

nhâm nhi ly rượu

46-Grass waves / hens chuckle / Nothing’s happening

Bãi cỏ gợn sóng

gà mái cục tác

Yên bình nơi nơi

47-Barly soup / in Scotland / Misery everywhere

Cháo lúa mạch

ở Scotland

Khắp nơi cơ cực

48- A spring mosquito don’t even know / How to bite!

Con muỗi mùa xuân

ngẩn ngơ chưa biết

đốt, châm thế nào?

49-Dawn / the tomcat hurrying home/ with his tail down

Tinh mơ mèo đực

chiếc đuôi cùm cụp

hớt hải chạy về

50-One million of acres of Bồ-Trees / And not only / a Buddha!

Một triệu mẫu tây

trồng cây Bồ đề

bói không ra Phật

51-Buds in the snow ---the deadly fight / between two birds

Búp non trong tuyết

cuộc chiến sinh tồn

giữa đôi chim trống

52-The little white cat / Walks in the in the grass / With his tail up in the air

Con miu trắng nhỏ

dạo trên bãi cỏ

Đuôi vểnh lên trời

53-Spring day - in my mind / Nothing

Chẳng ý nghĩa gì đâu

ngày Xuân

trong tôi

54-In the lovely sun / reading lovely Haikus / Spring

Dưới nắng thân thương

ngâm nga Haikư

Mùa xuân

55-Me,my pipe /my folded legs / far from Buddha

Thằng tôi,một chiếc píp

Một đôi chân xếp lại

vời xa Phật Đà

56-Ate a Coney Island / hamburger / in Vancouver Whasington

Xơi hăm bơ gơ Đảo Coney

ở Vancouver

Thủ đô Whasington

57-Poor tortured teeth / under a blue sky

Ôi!Bộ răng khốn khổ

bị tra tấn

dưới bầu trời xanh

58-Ship peint / on /An old T- shirt

Hình con tàu

in

trên chiếc áo phông cũ

59-Man –nothing/ but a rain barrel

Con người -

chẳng cái đinh gì

chỉ là chiếc thùng đựng nước mưa thôi.

60-Hot coffee / and a cigarette /-Why zazen?

Một ly cà phê nóng

Một điếu thuốc lá

Hỏi còn gì mà…lăn tăn?

61-Kicked the cupboard / and heart my toe /– Rage

Vấp vào tủ ly

ngón chân đau điếng

Tức điên cả người!!

62-Christ on the Cross crying / ---his mother missed / her October

porridge

Chúa Giêsu trên thập tự kêu khóc

vì thánh mẫu quên

bát cháo tháng Mười

63-Sex ---shaking to breed / as Providence permits

Cậu nhỏ -

Tự sướng cho cương

khi lộc trời cho phép

64-Chou en lai , / his briefcase should be fulla leaves / For all I know

Chu Ân Lai trong cặp da

hẳn đầy lá cây

cho những người tôi biết

65-And as for Kennedy---in Autumn he slept / By swishing peaceful trees

Còn Kennedy ư!

ngủ suốt mùa Thu

giật giây cho những cây hòa bình lay động

66-Hot tea/ in the cold moonlit snow / ---a burp

Ấm trà nóng

Đêm trăng trắng tuyết

-một tiếng khà

67- Oh, I Could drink up /The whole Yellow River /In my love for Li Po

Ôi ! ta có thể

uống cạn nước Hoàng Hà

vì cảm thương xưa Lý Bạch

68-The moon / is / a blind lemon

Trăng

một quả chanh

mù lòa

69-Rig rig rig ---that’s the rat / On the roof

Rích rích rích

Có con chuột cống

sống trên mái nhà

70-Your belly’s / too big / for your Little teeth

Bụng bác

to quá đấy

so với bộ răng bé nhỏ của mình

71-Bird was gone / and distance grew / Immensely white

Chim đã bay đi

ngàn trùng xa cách

trắng mênh mông

72-While meditating I am Buddha –Who else?

Khi ta nhập thiền

ta là Đức Phật

—Còn ai ,ngoài ta?

73- Girl’s footprints / in the sand /—Old mossy pile

Dấu chân thiếu nữ

hằn trên cát ---

Chân cầu xưa xanh rêu

74- Neons chinese restaurants /coming on / Girls come by shades

Hiệu ăn tàu rực rỡ nê ông

Vào đi

Tiếp tân nữ ùa ra như chiếc bóng

75-All I see / is what I see /– Red fire sunset

Những gì tôi thấy

như đang thấy đây

—Hoàng hôn ráng đỏ cháy trời

76-Men and women / Yakking beneath / the eternal Void

Đàn ông ,đàn bà

Vẫn chuyện tầm phào

ngàn đời rỗng tuyếch

77-Sunday / The sky is blue / The flowers are red

Chủ nhật

trời xanh

Hoa đỏ

78- There’s no Buddha / because / there’s no me

Làm gì có Phật

bởi vì

không có ta

79-Walking over the water / my shadow / Heavier than lead

Bóng tôi lướt trên mặt nước

nặng

hơn chì

80-Too hot to write / haiku ---crickets / and mosquitoe

Nóng quá ,

không thể nào viết nổi haikư

lại còn dế rền, muỗi đốt

81-The clouds are / following each other / into Eternity

Mây!

mây nối theo nhau

chìm vào Vô tận

82-Ah the birds/ at dawn, / my father and mother

-Kìa đôi chim

bình minh -

2 cụ nhà tôi lích rích

83-Lost cat Timmy / he won’t be back/ In a blue moon

Chàng mèo Timmy

Mãi chẳng thấy về

từ đêm trăng xanh ấy!

84- The leaves , / fighting the empty sky / --- no clouds helping

Lá cây vật lộn

với bầu trời rỗng

không đám mây nào giúp

85- Autumn eve – my / mother playing old / Love songs on the piano

Đêm thu

Mẹ chơi piano

những bản tình ca cổ

86-Staring each other/ Squirrel in a branch , / Cat in the grass

Chằm chằm theo rõi nhau

Sóc trên cành

Mèo dưới cỏ

87-“The old pond ,yes! /—the water jumped into / By a frog”

“ Ao xưa,thưa vâng!

--- nước tóe vào

Do chú ếch”

88-Little frogs screaming / in the ditch / at nightfall

Lũ ếch nhỏ ềnh oàng

trong bể nước

chiều hôm

89-Nose hairs / in the moon /-- My ass is cold

Lông mũi

trên mặt trăng

Cậu nhỏ tôi lạnh cóng

90-Wish / I were a rooster / and leave my sperm On the sidewalk,shining

Ước là chú gà trống

để giọt giọt tinh trùng

lấp lánh trên đường dạo

91- Winter / ---that sparrow’s nest / Still empty

Mùa đông

chiếc tổ chim sẻ kia

giờ đây vẫn trống

92-In Hokkaido / a cat / has no luck

Ở Hokkaido

mèo

không may mắn

93-Every cat / in Kyoto/ can see through the fog

Từng con mèo

Ở Kyoto

có thể thấy qua màn sương mù

94-The fly,just as / lonesome as I am / in this empty house

Con ruồi cùng lúc

cô quạnh như ta

trong căn hộ trống

95-The other man ,just as / lonesome as I am / in this empty universe

Người kia

độc thân như mình

trong không gian rỗng ấy

96- Lonely brickwalls in Detroit / Sunday afternoon / piss call

Bang Detroit.Mấy bức tường gạch lẻ loi

một chiều Chủ nhật

mót tè quá thôi!

97-Everywhere beyond/ the Truth / empty space blue

Bất kỳ nơi đâu

nhìn về Cõi Thật

khoảng trống xanh vời

98-Ooh! they kicked up / a cloud of dust ! / the birds of my yard

Ôi,bầy chim trong sân nhà tôi

bới tung cả lên rồi

bụi mù bay như mây

99-Haikus my eyes / my mother / is calling

Haiku hiện trước mắt

Phôn mẹ lại

gọi rồi

100-Close your eyes--- / Landlord knocking/ On the backdoor

Nhắm mắt, vờ ngủ say!

Ông chủ nhà

đang gõ cửa sau đấy!

101-A quiet Autumn night / and these fools / are starting to argue

Đêm thu yên bình

mấy gã dở hơi

lại bắt đầu cãi cọ

102- Autumn nite* ---- my mother cuts her throat

Một đêm thu nọ

mẹ tôi cắt cổ tự tử

*không in là night

103-On my hat / a big shit---the crow flies

Trên mũ tôi

Con quạ bay qua

tướt cho đầy một bãi

104-Dawn ---the first robins/ singing / To the new moon

Tinh mơ

những chú sẻ đầu tiên hót

ca tụng vành trăng non

105-Spring night / the silence / Of the stars

Đêm xuân

Bầu trời sao

lặng lẽ

***

Ngõ bằng lăng –Tháng 7-2019

ĐINH NHẬT HẠNH -Sưu tầm,giới thiệu và dịch thơ

Hướng dẫn thực hành sáng tác và thưởng thức Haiku

alt

WRITING AND ENJOYING HAIKU

A Hand – on Guide

Jane Reichhold

Nhà Xuất Bản RODANSHA USA, 2013

Lê Văn Truyền

Câu Lạc Bộ Haiku Việt – Hà Nội

Mặc dù các nhà nghiên cứu văn học ở nước ta chưa thống nhất với nhau haiku - thể thơ cực ngắn đặc sắc của Nhật Bản - đã du nhập vào Việt Nam từ bao giờ nhưng có một thực tế không thể chối cãi là trong vài chục năm gần đây haiku đã quyến rũ một số không ít tâm hồn Việt yêu và sáng tác văn thơ. Nhiều Câu Lạc Bộ ra đời tập hợp những người yêu thích thưởng thức và sáng tác haiku, nhiều cuộc thi thơ haiku cho người lớn và trẻ em được tổ chức, các tập thơ haiku xuất hiện ngày càng nhiều trên các quầy sách sang trọng cũng như xuất hiện ngày càng nhiều những tập thơ haiku khiêm tốn tự in và photo copy để tặng nhau.

Haiku Nhật Bản khi lan tỏa đến Việt Nam đã được gắn những tên gọi mới: “Haiku Việt”, “Haiku mở” … Ở nước ta, haiku có thể xuất hiện như những bài thơ riêng lẻ, và gần đây có khuynh hướng sáng tác theo chủ đề và xuất hiện những “Chùm Haiku”. Khuynh hướng sáng tác haiku ở Việt Nam cũng đang đặt ra nhiều vấn đề: truyền thống hay cách tân, bắt buộc có quý ngữ hay không có, có vần điệu hay không vần điệu, số từ có nhất thiết theo quy tắc 5/7/5 hay không. Thậm chí, có người còn chẻ 2 câu lục bát 6/8 thành một phiến khúc haiku …

Đó thực sự là những vấn đề lý luận chuyên sâu thật khó có câu trả lời và đôi khi gây hoang mang với những người tập viết haiku, đặc biệt với những người không biết Nhật ngữ, mà kẻ viết bài này là một trong số đó. Tuy nhiên, chúng ta có thể tham khảo kinh nghiệm của những nhà sáng tác haiku ở những nước không nói tiếng Nhật vì chắc chắn họ cũng gặp những vấn đề như chúng ta khi tiếp cận, thưởng thức và sáng tác haiku bằng tiếng mẹ đẻ của mình.

Trên tinh thần đó, tác phẩm “Hướng dẫn Thực hành Sáng Tác và Thưởng Thức Haiku” của Jane Reichhold có thể đem lại một cách nhìn tham chiếu đối với chúng ta, những haijin không phải người Nhật. Nữ tác giả là một dịch giả say mê các thể loại haiku, tanka và renga. Bà đã ba lần đạt giải thưởng “Sách Hay” của Hội Haiku Hoa Kỳ đồng thời là thành viên của Hội Haiku Hoa Kỳ, Hội các haijin Bắc California, Hội Haiku Canada, Hội Haiku Quốc Tế (Tokyo, Japan), Hội Haiku Đức và Hội Nhà Thơ Nhật Bản. Hiện nay Bà đang quản trị trang web: “Aha! Poetry” (www.ahapoetry.com)

Quyển sách của Jane Reichhold bao gồm các nội dung: 1) Bốn vấn đề trước khi sáng tác haiku, 2) Hướng dẫn sáng tác haiku, 3) Thưởng thức haiku với bạn bè và 4) Sử dụng kỹ năng haiku của bạn trong các thể thơ khác (tanka, renga, sedõka, sijo, kouta, kyõka…).

Trong khuôn khổ bài này, xin giới thiệu với quý thi hữu một số ý kiến của Jane Reichhold về “6 nguyên tắc cơ bản của thể Haiku” (Six basic haiku rules).

Theo tác giả, haiku là thể thơ được sáng tác dựa trên một số nguyên tắc vì vậy mỗi người viết haiku cần phải quyết định sẽ sử dụng những nguyên tắc nào cho mình khi sáng tác haiku. Mỗi người có thể tham gia vào một nhóm sáng tác mà trưởng nhóm đề ra những quy tắc mình thấy phù hợp. Khi tham gia vào nhóm này, bạn sẽ cảm thấy có một tập thể nhỏ đã được hình thành và có quan điểm thống nhất về haiku. Nếu nhóm thơ này đã xuất bản được một số tập thơ, thơ của các thành viên có thể được in và chia sẻ với bạn thơ trong nhóm.

Có một cách khác là hãy đọc thơ haiku của nhiều tác giả và hãy chọn và theo đuổi khuynh hướng nào mình cảm thấy thích thú nhất, Và từng bước, từng bước bạn sẽ chịu ảnh hưởng của khuynh hướng này trong những sáng tác của mình.

Một số người lại thấy cần thiết phải nghiên cứu tác phẩm của các đại sư haiku Nhật Bản để học theo đó. Tuy nhiên, nếu chúng ta không biết tiếng Nhật để nghiên cứu và học hỏi nguyên tác của các đại sư này mà phải nghiên cứu qua các bản dịch thì phải thừa nhận rằng nhiều khi các bản dịch chỉ là các “bản chuyển ngữ” (transliteration, word – for – word case).

Ơn trời, chúng ta không chỉ có duy nhất một cách để sáng tác haiku. Qua nền thơ haiku, chúng ta thấy không có chỉ một phong cách và kỹ thuật tuyệt đối tốt nhất đối với haiku. Qua di sản của nền thơ haiku ta thấy có rất nhiều phong cách, kỹ thuật và phương pháp sáng tác khác nhau.

Đa số nhà thơ thường sáng tác dựa trên một quy tắc nhất định cho đến khi họ thấy cần và có thể chuyển sang một quy tắc mới. Bạn hãy tự quyết định tuân thủ những quy tắc, mục đích và tuân thủ những hướng dẫn nào thích hợp với bản thân mình.

Robert Lee Frost* đã từng nói: “Thơ mà không có quy tắc thì cũng như một trận đấu quần vợt mà không có lưới”. Điều đó cũng đúng với haiku. Nếu bạn bắt đầu với haiku, nên tuân thủ các quy tắc sau đây:

  1. Hãy viết 3 dòng ngắn/dài/ngắn mà không cần tính đến số âm tiết (syllable)
  2. Bảo đảm cho bài thơ có những đoạn (fragment) và một câu (phrase)
  3. Cần đưa vào bài thơ yếu tố thiên nhiên (nature)
  4. Nếu dùng động từ, động từ phải ở thì hiện tại (present tense)
  5. Tránh viết hoa và sử dụng dấu chấm (capital letters and punctuation)
  6. Tránh tạo nhịp điệu (rhymes)

Nếu bạn càng ngày càng thành thạo với các quy tắc trên đây, haiku của bạn sẽ càng ngày càng có chất lượng. Khi đó, bạn có thể áp dụng các nguyên tắc khác trong sáng tác haiku của mình.

Liệu các haijin Việt chúng ta có học hỏi được gì qua lời khuyên của Jane Reichhold?

Hà Nội, những ngày hè rực lửa

LVT

* Robert Lee Frost (1874– 1963): là nhà thơ Hoa Kỳ, sáng tác chủ yếu về chủ đề cuộc sống. thôn dã. Ông đã được nhận nhiều giải thưởng văn thơ nông thôn ở New England vào đầu thế kỷ XX và là nhà thơ duy nhất được tặng giải thưởng Pulitzer về thơ (PulitzerPrize for Poetry). Năm 1960 Frost được nhận giải thưởng “Congressional Gold Medal” cho các tác phẩm thơ ca của ông. Tháng 7/1961 ông được tặng danh hiệu “Poet laureate of Vermont”.

Jack Kerouac- Book of Haikus

Jack Kerouac (1922-19690) là con út một gia đình Pháp-Mỹ sinh tại Lowell,Massachusetts.Ông là nhà cách tân cuồng nhiệt thơ Haikư ở Mỹ.

alt

Theo ông :

"Thơ Haikư phải rất giản đạm,tịnh không nên có bất cứ kỹ xảo thi ca nào,tạo nên một bức tranh nho nhỏ duyên dáng ,sảng khoái như khi nghe bản nhạc khúc Đồng quê của Vivaldi."

Và ông khẳng định thêm:

"Tôi phát minh ra" haikư Mỹ kiểu bộ ba (triolet)-3 dòng.

Vậy còn 17 âm tiết thì sao ư ?

-Không đâu,như tôi đã nói đây là pop Mỹ, =

-Đơn giản :chỉ 3 dòng.

(Nghĩa là : Không nhắc đến cấu trúc 5/7/5 âm tiết, mặc dầu tiếng Mỹ cũng đa âm tiết, và không đề cập đến quý ngữ...của Haikư cổ điển) .

Cuốn tiểu thuyế nổi tiếng nhất của ông ON THE ROAD (Trên đường) in 1957 đã xác định tác giả là một trong những người phát ngôn đầu tiên của dòng Beat Generation.Ngoài ra ông còn sáng tác nhiều trên các lĩnh vực khác như Sonnets,Odes,Blues.

Chúng tôi trân trọng giới thiệu 50 trong số hơn 800 bài của ông để lại và nhân đây, xin chân thành cảm ơn TS Lưu Đức Hải đã nhã ý tặng cuốn tư liệu quý này.

50 KHÚC HAIKƯ CỦA JACK KEROUAC

Trích “Book of Haikus"

1-God’s dream / it’s only / a dream

Giấc mơ của Thượng Đế

cũng chỉ là

một giấc mơ thôi!

2-Blowing in a afternoon wind / on a white fence /A cobweb

Đu đưa một chiều lộng gió

trên hàng rào trắng

mạng nhện đu đưa

3-Moon behind / black clouds / silver sea

Trăng ẩn

phía sau màn mây đen

Biển bạc

4-I found /my cat/ one silent star

Tôi vừa nhận thấy

con mèo nhà mình

là ngôi sao im lặng

5-Coming from the West / covering the moon / Clouds not a sound

Thổi từ hướng Tây

phủ kín trăng rồi

mây trời lặng lẽ bay

6-Birds singing / in the dark / in the rainy dawn

Chim vẫn véo von

trong bóng tối mờ

Bình minh mưa tuôn

7-Night fall - too dark / to read the page / too dark!

Đêm buông tối mò

không đọc nổi trang thơ

tối quá

8-The tree / looks like a dog /barking at heaven

Cây kia

như hình chú khuyển

đang sủa lên trời

7-Listen to the birds sing! / all the little birds / will die

Hãy lắng nghe chim hót!

mọi loài chim nhỏ

sẽ chẳng còn đâu

8-Dusk-the bird / on the fence / a contemporary of mine

Chập choạng hoàng hôn

chim trên bờ dậu

đồng loại của tôi

9-No telegram today/ only / more leaves fell

Hôm nay

không có điện thư

chỉ lá rụng nhiều


10-Bee, / Why are you staring at me / I’m not a flower

Này ong!

mình đâu phải là hoa

sao nhìn chăm chắm thế ?

11-Dawn,a falling star / a dew drop lands / on my head

Bình minh

một ngôi sao sa

- À không!một giọt sương rơi trên đầu

12-A black bull / and a wihte bird / standing together on the shore

Con bò mộng đen

cùng chú chim trắng

đứng bên nhau trên bờ sông

13-The moon is white / the lamps are / yellow

Trăng trắng

Đèn vàng

14-Spring night / a leaf falling / from my chimney

Đêm xuân

Một chiếc lá rơi

từ trên ống khói

15-Rainy night / I put on / my pyjamas

Mưa đêm

tôi mặc

bộ pyjama

16- After the shower / among the drenched roses /The bird thrashing in the bath

Sau trận mưa giông

giữa những bông hồng rũ cánh

con chim tắm, vẫy vùng

17-In my medecine cabinet / the winter fly / Has died of old age

Trong phòng mạch của tôi

con ruồi mùa đông

vừa qua đời vì tuổi tác

18-Tuesday-/ one more drop of rain / from my roof

Thứ ba

thêm một giọt mưa rơi

trên mái nhà tôi

19-The bottoms of my shoes / are clean / from walking in the rain

Đế giày tôi

sạch bong

vì đi trong mưa

20-Nightfall / too dark to read the page / Too dark

Đêm buông

tối quá không đọc được rồi

Tối quá!

21-Bird suddenly quiet / on his branch/ his wife glancing at him

Chim hót bỗng ngừng

trên cùng cành cây

chim mái liếc chồng

22-Gengis Khan looks fiercely east / with red eyes / Hungering for autumn vengeance

Thành Cát Tư Hãn hằn học

nhìn về phương Đông, cặp mắt đỏ vằn

sôi sục trận phục thù mùa Thu

23-Beautiful young girls / running up the library steps / with shorts on

Bầy thiếu nữ đẹp xinh

diện quần soọc

chạy ùa lên thư viện

24-Spring night / the sound of the cat / chewing fish heads

Đêm xuân

tiếng mèo rau ráu

nhai đầu cá tươi

25-The new moon / is the toe nail / of God

Mảnh trăng non

là móng chân

của Trời

26-Sunny day / Birds track and cat tracks / in the snow

Một ngày nắng đẹp

Những vệt chân chim và dấu chân mèo

trên tuyết

27-Perfect circle / round the moon /in the center of the sky

Vòng tròn tuyệt phẩm

bao quanh mặt trăng

chính giữa vòm trời

28-Buddhas in moonlight –Mosquitos bite / thru hole in my shirt

Tượng Phật đêm trăng

Muỗi tha hồ đốt

qua lỗ rách áo tôi

29-Elephants munching / on grass loving / Heads side by side

Đàn voi nhai cỏ

phủ nhau trên bãi

Đầu sát bên đầu

30-Dawn / crows cawing / ducks quack quacking / kitchen windows lighting

Tinh mơ

quạ quang quác ,vịt quàng quạc

Cửa sổ bếp sáng choang

31-Church bells / ringing in town –The caterpillar in the grass

Chuông nhà thờ

ngân vang trong phố