Haiku và Thư pháp Nhật Bản

alt

BBT trang web haikuviet.com: Nhân kỷ niệm 20 năm xuất bản tạp chí Ginyu (1997- 2017); tạp chí Haiku Nhật Bản GINYU vừa ấn hành cuốn "50 bài thư pháp Haiku tiếng Nhật" của 22 haijin thường xuyên cộng tác với tạp chí này- đặc biệt có 2 thiếu niên mới 10 tuổi và 17 tuổi. Cuốn sách do Ban'ya Natsuishi- Chủ tịch WHA (Hiệp Hội HaikuThế Giới) chủ biên, in năm 2017 vừa gửi tặng. Chúng tôi xin trân trọng cảm ơn ngài Chủ tịch và hân hạnh trích giới thiệu một số bản thư pháp và Haiku nói trên.

alt

Thư pháp bài số 1 của Ban'ya Natsuishi

Ban'ya NATSUISHI (1955-)

1- Under green trees / the man is a graceful / submarine

- Dưới rặng cây xanh / con người / là chiếc tàu ngầm duyên dáng

2- From a future / a wind arrives / splitting the waterfall in two

- Ngọn gió từ tương lai / thổi tới / chia đôi dòng thác

3- The flying Pope / visible only to children / and a giraffe

- Giáo hoàng bay / chỉ bọn trẻ / và con hươu cao cổ thấy

4- No love / the giant tongue of waves / licking everything

-Không xót thương / chiếc lưỡi sóng khổng lồ / liếm sạch

5- The theater of the desert / no money / to buy a soul

-Tại chính trường vùng sa mạc / không tiền bạc nào / mua được một linh hồn

6- A catfish / at the very bottom / doesn't gulp down a compromise

- Con cá trê / tận dưới đáy sâu / không nuốt chửng điều đã thỏa hiệp

alt

Sayumi KAMAKURA (1953-)

7- Cineraria daisies / in the very act of waiting / twinkling

- Hoa cúc trong nhà hỏa thân / nhấp nháy / như đợi chờ

8- This blue / surrounding the narcissus / a singing hue

-Cái màu xanh lơ ấy / bao quanh hoa thủy tiên / một sắc màu ca hát

9- Walking two minutes / to the mailbox / running, it's spring

-Đi bộ mất hai phút / đến hòm thư điện tử / chạy thôi,mùa xuân rồi.

10- Seagulls / if they are a couple / their drifting is agreeable

Hải âu / nếu chúng kết đôi / sự trôi giạt trên băng sẽ là thú vị

11- Out to marsh / March's water - water rushing down

Mùa mưa tháng ba / nước chảy xuôi về / đầm lầy


Ariyo ASADA (1962-)

12- Opened / buds of letters laughing / in a spring field

Những nụ chữ nở hoa / cười / trên cánh đồng xuân

13- A thunder head sliding down / the mountain slope / pianissimo

Một tiếng sấm vang / trượt từ dốc núi xuống / êm...thật êm nào!

alt

Thư pháp bài thơ của Yume Takahashi (07t)

Yume TAKAHASHI (2010-)...07 tuổi

14- Driving / we mistake a tunnel / summer dusk

- Đạp xe / chúng tôi đi lạc vào một đường hầm / sương mù mùa hạ

15- A titled nuclear reactor / no support / from the summer sky

-Một nhà máy nguyên tử nổi tiếng nọ / không có chỗ dựa / nhô lên từ bầu trời mùa hè


Ippei TAKAHASHI (2007-)...10 tuổi

16- My friend Ryu / practicing / with a cicada on his head

- Bạn Ryu của tôi / đang luyện tập / với chú ve sầu trên đầu bạn ấy

17- No kanji / no homework / play ball

- Không phải học chữ kanji / không bài tập về nhà / đi đá bóng thôi!


Shizumi TAKAHASHI (1973-)

18- What did you read? / whom did you love? / Wind in rape blossoms

-Bạn đã đọc gì?/ bạn đã yêu ai ?/ Gió từ đồng hoa cỏ dầu tán chuyện

19-Sighs of an elephant / thinking deeply / are in three primary colors

- Tiếng voi thở dài/ ẩn sâu bao điều suy nghĩ / đậm ba màu cổ xưa.


Shitomo ABE (1963-)

20- Under the shade of trees / the place where / a cat's tail settles

-Dưới bóng cây / vệt đuôi mèo vừa quệt dưới đất / vẫn còn nguyên .

21- Towards Delhi / walking to / a little nearby bus stop

- Hướng phía Delhi /chỉ dăm bước nữa / đến trạm xe buýt gần nhất rồi.


Maki OSATO (1952-)

22- Steadily / the bloodline continues / red Jizo statues for ancestral worship !

- Hãy vững vàng / huyết thống tiếp nối / hỡi tượng Thần Jizo, vì sự nghiệp tổ tiên truyền lại.

23- Courage to / take one more step forward / swallows are flying

-Can đảm lên nào / chỉ cần một bước nữa thôi / bầy én đang bay


Nobuyuki KAWAGUCHI (1969-)

24- A line of ants / disturbed a collision / of lives

- Một đàn kiến / làm rối sự nối kết / của những cuộc đời

25- Even in times / filled with love / no reconciliation

- Dẫu có lúc / thắm thiết yêu đương / họ vẫn chưa hòa giải được


Toshio KIMURA (1956-)

26- a small shrine / somewhere ínside my body / in the dim light

- có một ngôi đền nhỏ / đâu đó trong lòng tôi / ánh sáng lờ mờ

27- through water-lilies / a monkey trains / out of sight

- giữa đám hoa súng / một con khỉ đang tập luyện / xa quá tầm nhìn


Kei KINJO (1945-)

28- Searching for a sunny place in the sky / a ginkgo tree / treads

water

-Tìm một nơi giãi nắng trên trời / cây bạch quả / giẫm chân trong nước.

29- Courage to / take one more step forward -/ swallows are flying

-Can đảm lên nào / thêm một bước nữa thôi - / bầy én đang bay

30- The poplar will obstruct / seeds of a bitter gourd / bright red

- Cây bạch dương sẽ ngăn cản / những hạt giống cây bầu đắng / màu đỏ tươi


CHIKUBON (1960-)

31- Overtime work / warm- hearted dinner / with spring cabbage

- Làm thêm giờ / bữa tối chân tình / đãi bắp cải mùa xuân

32- Fire burning off a field / painting a black face / on the Deccan Plateau

- Lửa thiêu rụi cả cánh đồng / vẽ một bộ mặt đen ngòm / trên Cao nguyên Deccan.

....

Ngõ Bằng lăng

Tháng 8/2017

ĐINH NHẬT HẠNH dịch thơ và giới thiệu

Giới thiệu chuyên san Haiku Việt số 7- 2017

Kỷ niệm 8 năm thành lập Câu lạc bộ thơ Haiku Việt-Hà Nội (2009-2017) Chuyên san Haiku Việt- trước đó là Nội san lưu hành nội bộ- vừa phát hành bộ mới. Sách dày hơn 200 trang,bìa 4 màu gồm 9 tiểu mục chính : Thơ Haiku- Nghiên cứu- Lý luận- Bình luận thơ - Haiku bốn phương,Thơ dịch - Điểm sách,Thơ bạn tri âm,Thơ ngắn 4 câu, 3 câu...Nội dung phong phú, trình bày đẹp, do Nhà Xuất bản Hải Phòng ấn hành quí 2 năm 2017 . Số mới sẽ phát hành vào dịp Tết 2018.
alt

TỪ SÔNG RA BIỂN

Trong Đại hội Haiku thế giới lần thứ 8 tại Tokyo, Nhật Bản, tháng 9 năm 2015, thay mặt đoàn đại biểu Haiku Việt, nhà thơ, Chủ nhiệm Câu lạc bộ thơ Haiku Hà Nội, Đinh Nhật Hạnh đã đưa ra ba đề nghị:

1. Tăng cường các hoạt động giao lưu giữa Hiệp hội Haiku Thế giới WHA và Haiku Việt, tạo cầu nối với các tổ chức Haiku Nhật Bản ở chính quốc nhằm nâng cao việc phổ cập thơ Haiku trong nước và thế giới ở tầm cao hơn.

2. Liên kết hình thành tổ chức dịch thuật Haiku Nhật Bản truyền thống và Haiku các nước trên thế giới để bảo đảm chất lượng tốt hơn, độ tin cậy cao hơn giữa WHA và Haiku Việt.

3. Mở cuộc thi Haiku thế giới trong các hội viên WHA hai năm một lần.

Cả ba đề nghị nói trên đều cùng chung một nguyện vọng cao đẹp đó là nâng Haiku Việt lên một tầm cao mới đáp ứng với sự cần thiết phát triển thơ Haiku trong nước và hòa nhập với Haiku Nhật Bản, thế giới.

Ý tưởng đó đã và đang từng bước được hiện thực hoá bằng các hoạt động tích cực, khích lệ người sáng tác và thưởng thức thơ Haiku ở Việt Nam. Haiku Việt bắt đầu từ một lạch nước nhỏ, trong suốt, rồi chảy dần ra con sông đầy sức sống, hút theo những khúc suối nhỏ khác hòa chung một dòng chảy để bây giờ đang vươn ra biển cả!

Những năm qua, khắp các miền đất nước, thơ Haiku Việt đã tạo dựng nên một nền tảng đủ để xây lên đó một con đường hợp nhất mới song song với các con đường đã và đang tồn tại trong nền thơ Việt Nam.

Chúng ta vững lòng tin Haiku Việt đã và đang đi đúng hướng trên hai mục tiêu TỎA LAN và HỘI NHẬP vào quỹ đạo của Haiku Thế giới mà vẫn giữ được hồn cốt Việt trong sáng, đầy tính nhân văn. Năm 2017 trở đi, chúng ta sẽ tiếp tục tạo nên một dòng sông trong lưu lượng dồi dào, trẻ trung nhập vào Biển thơ Haiku thế giới mênh mông. Cánh thơ Haiku Việt đã bay mấy năm qua sẽ càng bay cao, bay xa hơn đến những chân trời mới.

Xin chúc các Haijin và các bạn thơ Haiku Việt mọi miền giàu sức sáng tạo, không ngừng học hỏi cùng chung sức làm phong phú lý luận và nâng cao tầm vóc nền thơ Haiku Việt trẻ trung hòa đồng với thế giới, góp phần nhỏ làm phong phú nền THƠ VIỆT chúng ta.

Trân trọng,

Hà Nội ngày 1 tháng 4 năm 2017

Ban Biên tập

Giới thiệu tập thơ Haiku Việt "Khúc Đồng Dao" của nhà thơ Vũ Tam Huề

Tập thơ Haiku Việt " Khúc Đồng Dao " do nhà thơ Vũ Tam Huề sáng tác cho thiếu niên, đặc biệt thích hợp cho các bé tuổi mầm non và đầu tiểu học đã được nhà xuất bản Kim Đồng in ấn và phát hành. Phần thơ và lời dẫn chuyện do Vũ Tam Huề là tác giả. Phần tranh minh họa của họa sĩ Phùng Duy Tùng .

alt

Sách có 20 bài thơ Haiku Việt và phần dẫn chuyện nhằm dắt dẫn các em nhỏ hòa mình vào thế giới muôn màu của thiên nhiên nước Việt. Kèm theo mỗi bài thơ là một bức tranh minh họa mầu sắc tươi vui và sống động

Đó không chỉ là món quà rất thú vị và bổ ích cho các cháu nhỏ mà còn giúp phụ huynh chúng ta một khoảnh khắc thư giãn trở lại với những hoài niệm về tuổi ấu thơ của mỗi người.

Sách được phát hành ở các nhà sách ở Hà Nội , thành phố HCM và các tỉnh.

Xin chúc mừng thành công của tác giả Vũ Tam Huề!

CLB thơ Haiku Hà Nội

Giới thiệu Tạp chí Haiku Thế Giới WHA REVIEW No 13- 2017

alt

TRONG SỐ NÀY

33 ngôn ngữ

45 quốc gia

469 Haiku

169 Tác giả

Haiku Việt 23 người

NỘI DUNG

Phần 1:

Thơ Haiku người lớn: 469 khúc

Phần 2:

Haiku Thiếu Nhi Nhật Bản (từ 7-18t) 12 em/12 bài

Haiku Thiếu nhi Tân Tây Lan (từ13-14t) 14 em/14 bài

Phần 3:

Lý luận

-Tương lai thơ Haiku ở Ấn Độ

-Những hố đen và những năng lượng ánh sáng trong Haiku Vũ trụ

-Thơ Haiku ở Na Uy

-Bộ Sưu tập Tranh- Ảnh- Thơ Haiku: 16 Tác giả.

WHA

Giới thiệu tập thơ Haiku “Hoa Bốn Mùa”

alt

HOA BỐN MÙA

Tuyển tập song ngữ Việt-Anh của Haiku Việt

(Nhà Xuất bản Văn Học- Hà Nội 2014)

BBT trang web haikuviet.com trân trọng giới thiệu HOA BỐN MÙA (Flowers of four seasons)- Tuyển tập Thơ Haiku Việt- 250 trang của 46 tác giả thơ Haiku hai miền, gồm 408 khúc đã,chuyển ngữ tiếng Anh do Dịch giả Trần Hữu Hiển. Lời Giới thiệu của Nhà thơ Bằng Việt, lời Bạt của Nhà văn Nhật Chiêu.

"HOA BỐN MÙA" - ấn hành đúng dịp Đại Hội Hiệp Hội Haiku Thế Giới (World Haiku Association) lần thứ 8 tại Tokyo- Nhật bản tháng 9/2015- đã trao tặng Nhà Bảo tàng BASHÔ ở Tokyo và các Đại biểu tham dự Đại Hội này, hội nhập vào dòng thơ ngắn nhất thế giới -Haiku- hiện đã lưu hành trên hơn 100 nước và vùng lãnh thổ trên 5 châu lục.

Ban Biên tập

alt

THƠ HƠN MỘT LẦN THƠ

Ba câu thơ thể Haiku, theo cách của Nhật Bản, có thể viết thành một dòng, với hai khoảng cách như hai khoảng lặng ở giữa câu, hai khoảng trông cho suy tưởng, hai dấu nối từ chỗ có lời đến chỗ không lời, hai dấu hỏi ở giữa chân không để dành cho chiêm nghiệm, hai vòm không gian hư vô thả sức làm đầy cho những cảm nhận luôn buông bắt trong tưởng tượng.

Ba câu thơ thể Haiku, theo cách nghĩ rất hàm súc của truyền thống thơ ngắn Việt Nam, nếu biết tận dụng ưu thế dạng từ đơn âm của ngôn ngữ Việt, có thể không cần diễn giải hay trần tình đến hết, không vay mượn cả đến lối nói quá logic, ngữ pháp quá chặt chẽ của các ngôn ngữ phương Tây, mà chỉ cần tung lên không gian từng chữ, từng lời đơn lẻ nhưng trọn vẹn và chắc nịch ấy, để nó tự rơi xuống nền phẳng của trang thơ, tự xếp thành những đơn nguyên, những thành tố của một mái nhà hay tòa tháp, một vườn hoa hay rừng cây, một hồ nước hay vịnh biển – những cấu trúc hình thành bất ngờ ngay cả với tác giả tạo ra nó, bởi sự biến ảo và chuyển hóa khôn lường của mỗi từ ngữ đơn lẻ, khi nó may mắn được đặt vào đúng vị trí đắc địa, đúng mạch thơ đắc ý, để có thể thăng hoa.

Ba câu thơ thể Haiku, với sức gợi nhiều hơn miêu tả hay trần thuật, với sức lan tỏa của các chiều kích liên tưởng cũng như sự bùng nổ của cảm xúc dây chuyền – như hiệu ứng của các quân bài đôminô, sẽ cho ta một không gian cảm thụ rộng và xa gấp hàng chục, hàng trăm lần những gì hiện diện ở nó ban đầu.

Ba câu thơ thể Haiku, thoạt nhìn có thể rất yên bình, khiêm nhường, nhưng thực chất trong nó có sức công phá mạnh mẽ vào tâm trí và cảm xúc; có khi toát ra vẻ trong trẻo đến thoát tục, nhưng càng lắng sâu vào nó, ta càng thấy những cảm xúc, chiêm nghiệm trong nó thật sâu nặng tình đời, có thể trĩu nặng những suy tư về thân phận con người, có thể chứa đựng khoảng cách rất gần giữa hạnh phúc và tai ương, hoặc ranh giới mong manh giữa hy vọng và thất vọng… Vậy là chỉ với ba câu, thơ Haiku đủ cho ta cả một không gian bất tận của thơ ca, một chiều kích bất tận của cảm xúc và suy tưởng. Nói đơn giản theo cách nhà Phật, ba câu thơ thể Haiku có thể mở ra cả “ba nghìn thế giới”!

Thơ Haiku đang ở trong tay chúng ta, vậy là nếu chúng ta biết phát huy được hết các ưu thế, thì nó thực sự trở thành một lợi khí của thể loại “thơ hơn một lần thơ” – nói khác đi là thơ cộng với sự gợi mở phóng túng ra ngoài trang thơ, cộng với những gì hợp thành khoảng không đầy ý nghĩa, ở giữa những điều được nói và chưa được nói, có thể nối cả từ nhận thức tới vô thức, từ bản ngã tới vô ngã, từ không gian ba chiều tới được cả không gian bốn chiều, từ thế giới tới cả “phản thế giới”!

Thơ Haiku từ trong truyền thống của thơ ca Nhật Bản đang chín tới, thực sự ngoạn mục với những thành tựu đầy ấn tượng trên toàn cầu. Tuyển tập Haiku “Hoa Bốn Mùa” này xứng đáng là một chứng nghiệm cho thể loại “thơ hơn một lần thơ” kỳ ảo ấy của thơ Haiku ở Việt Nam. Tôi rất vui mừng được chào đón nó ở quê hương mình và chân thành chúc nó được đơm hoa kết trái, được lan tỏa hương sắc độc đáo của mình trên các cánh đồng thơ vô tận, trải dài đến mọi chân trời của thế giới.

Nhà thơ Bằng Việt

(Chủ tịch Hội liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội

Chủ tịch Hội đồng thơ Hội Nhà Văn Việt Nam)

alt

LỜI THƯA

Thơ –

giấc mơ hoa ngát

mạch đời chắt chiu

Quả vậy, “Hoa Bốn Mùa” trên tay bạn đọc có lẽ là giấc mơ đẹp của những cõi lòng đồng điệu chung một nẻo đường Thơ của Câu lạc bộ Haiku Hà Nội và bè bạn hai miền. Đó là những tiếng thơ đến từ hàng ngàn bài thơ một đời ấp ủ, đã cùng tác giả bao đêm thao thức với vầng trăng, tiếng vạc, nụ quỳnh… đã qua, đang đến hoặc sẽ đến, rất xa. Đó là những giải mây tâm trạng bất chợt từ Cõi Thơ vụt đến, vụt đi bỗng đọng trên ngòi bút tinh khôi của những con tim tơ trẻ, nhạy cảm, yêu đời như chưa từng lạc vào Cõi Thơ kỳ diệu.

Hơn 400 bông hoa Thơ ấy trong tuyển tập “Hoa Bốn Mùa” của 46 cây bút nam nữ, đủ lứa tuổi từ Hải Phòng, Ninh Bình, Nha Trang, Sài Gòn… hội tụ về Hà Nội. Cấu trúc tuyển tập này theo nhịp chảy thời gian bốn mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông và Ngoài mùa dành cho những khúc thơ thế sự đời thường – cách sắp xếp phổ biến trên thi đàn Haiku thế giới.

Từ mấy năm nay, Haiku Việt đã hợp lưu vào dòng Haiku thế giới trong Hiệp hội WHA, tỏa hương sắc cùng 47 quốc gia trên tạp chí World Haiku mà nhà thơ Chủ tịch Ban’ya Natsuishi là chủ bút, người đã có duyên gặp gỡ chúng ta tại Đại hội liên hoan Thơ Châu Á – Thái Bình Dương tổ chức lần đầu tại Việt Nam năm 2012. Tuyển tập này do dịch giả Trần Hữu Hiển, hội viên danh dự của Câu lạ bộ, chuyển ngữ tiếng Anh để giới thiệu với bạn bè thế giới.

“Hoa Bốn Mùa” đưa ta đến nhiều miền đất quen và lạ, ngắm hoa chuối rừng đỏ rực trên gùi thiếu nữ Mèo Vạc; xem ngủ hoa bắp lắt lay ở Cao nguyên đá Đồng Văn; về miền Tây Nam Bộ hoa ô môi tím theo mùa nước nổi; sang đất nước Phù Tang ngắm rừng phong thu bạt ngàn lá đỏ; qua đồng tuyết trắng nước Nga; rồi trở về Hà Nội bát ngát Hồ Tây, thơm nồng hoa sữa, thấp thoáng bóng hoa đào thắp bừng ngõ nhỏ chiều xuân. Rồi chim. Rồi trăng. Niềm vui, nỗi nhớ đưa ta về hoài niệm mênh mang để rồi lại trăn trở cùng ta về nhịp đời dồn dập. Vật đổi, sao dời. Thực trạng xô bồ quanh ta đến nỗi cơn mưa giờ cũng khác, ngay giọt sương cũng tự hỏi mình Liệu còn trong, hay chiếc lá lìa cành trên phố chật chội cũng Khó lòng chạm đất vì những cao ốc lấp kín bầu trời. Song nhịp đời vẫn rộn rã, hoa vẫn nở bốn mùa trong từng đoản khúc.

Thật trẻ trung, trong sáng:

Bến mới

thuyền con ngái ngủ

đuôi màu bình minh

(Như Trang)

Mành cửa mùa xuân

gió làm đung đưa

ánh sáng

(Đinh Trần Phương)

Thật tinh tế, trữ tình:

Về thôi

bờ sông níu gió

chân trời níu mây

(Lương Thị Đậm)

Thật giàu tính nhạc, giàu vần điệu, là những nét đặc trưng của Haiku Việt:

Mưa, mưa –

cưa đôi

nỗi nhớ

(Đỗ Tuyết Loan)

Đường quê

lang thang bướm trắng

hoa nắng tan rồi

(Thanh Tùng)

Bâng khuâng hoài niệm, trắc ẩn nỗi đời, băn khoăn thế sự:

Mẹ già tay run rẩy

gắp trượt mãi quả cà

đời nghèo lăn lăn theo

(Nguyễn Kỳ Anh)

Từ chợ về nhà

những người đàn bà

nét mặt ưu tư

(Cao Ngọc Thắng)

Đảo nổi, đảo chìm

phập phồng nhịp tim

Tổ quốc

(Nguyễn Hoàng Lâm)

Những tứ thơ lạ, gợi liên tưởng rất xa:

Tôi đứng giữa

tiếng ve

bông cúc

(Mai Văn Phấn)

Giọt cà phê

đứng lại

giữa đường rơi

(Trụ Vũ)

Cao ốc

những con mắt vuông

lơ láo nhìn trời

(Vũ Tam Huề)

Lấp lóa trời cao

có những ngôi sao

thực ra đã tắt

(Lê Đình Công)

Trong “Hoa Bốn Mùa” hạt nhân Haiku truyền thống cô đọng, thoáng gợi vẫn y nguyên. Các yếu tố cơ bản của tinh hoa Haiku Nhật Bản: Giản đạm (wabi) – Bi cảm (aware) – Tịch tĩnh (sabi) vẫn được trân trọng giữ gìn, nhưng quỹ đạo rộng hơn nhiều, mở về thế sự, nhân sinh vốn đã bao đổi thay ở thế kỷ XXI này. Cánh thơ Haiku từ thời đại Basho hơn 350 năm trước, qua bao chọn lọc, thay đổi, bổ sung đã bay tới những chân trời mới, để ta có được một thể thơ Haiku như ngày nay.

Có thể “Hoa Bốn Mùa” sẽ gợi cho bạn đọc nhiều cảm nhận “hình như”: hình như ít cái hồn của Haiku truyền thống, hình như nhiều đổi khác trong tư duy nghệ thuật… hình như… Vâng! Xin thưa dòng thơ Haiku hiện đại đang chuyển động trên thế giới không ngừng, ngay cả ở chính quốc Nhật Bản cũng ngày càng phong phú về nội hàm, thiên về bản thể, nhân sinh, thế sự. Xin được minh họa vài phiến khúc Haiku hiện đại:

Giáo hoàng bay

đóng băng ngay

trên Thiên An Môn


Tôi bị tháo dạ

nào dây điện, pháo hoa

cả chim và mây nữa!


Gió từ tương lai

thổi tới

chia dòng thác

(Ban’ya Natsuishi)

Hoa vẫn nở, bốn mùa, trong tiếng chim lảnh lót sớm mai hồng, trên giọt sương long lanh chồi biếc, giữa phố phường đầy cao ốc che khuất vầng trăng, từ gầm gào sóng biển đảo xa giông tố… Tất cả nhập vào những tứ thơ vụt đến tạo nên những phiến khúc Haiku e ấp thầm thì, nhẹ như hơi thở mà sức gợi mênh mông.

Thật thú vị, “Hoa Bốn Mùa” ra mắt đúng vào dịp tổ chức Đại hội thơ Haiku Thế giới lần thứ 8 ở Tokyo. Tập thơ sẽ có dịp đến tận tay bạn thơ năm châu như một món quà quý – những bông hoa đầu mùa của nền Haiku Việt trẻ trung.

Nền văn học Việt Nam đã chứng kiến hai cuộc tiếp biển thi ca của các bậc tiền bối là Thơ Đường và Thơ Pháp. Điều này cho ta có quyền suy nghĩ rằng phải chăng Haiku Việt là cuộc tiếp biển thứ 3, tuy bây giờ mới bước đi những bước đầu bỡ ngỡ nhưng kiên định, tự tin.

Thu đã về. Trên triền đê sông Hồng, hoa cỏ may đang găm đầy nỗi nhớ. Dã quỳ vàng rực nắng phương Nam…. Bốn mùa hoa đất nước lại vào chu kỳ hương sắc mới. Hy vọng “Hoa Bốn Mùa” sẽ cùng bạn đọc tiếp tục đồng hành trên chặng đường đầu phơi phới niềm tin.

Nhật Hạnh

Giới thiệu “Đồng hoang”- Tuyển tập Haiku in năm 1690 tại Nhật Bản cách đây 327 năm

alt

HƯƠNG XƯA PHẢNG PHẤT

Cách đây đúng 327 năm,Cụ Bashô (tên thật là Matsuo Kínsaku) đã đề tựa tuyển tập "Đồng Hoang" do KAKEI chủ biên, ấn hành năm 1690, bốn năm trước khi qua đời.Đồng Hoang gồm 1.078 khúc của 181 tác giả Nhật Bản từ nhiều trường phái Chúng tôi xin trích đăng 30 khúc ca tụng hoa Anh đào nhân dịp liên kết ấn hành Nội san Haiku Mùa Xuân 2917 phía Bắc-một sự kiện đáng ghj nhớ trên bước đường phát triển Tỏa lan và Hội nhập của nền Haiku Viêt.Xin mời bạn đọc thưởng thức thi vị cổ xưa của những bông hoa bất tử gieo hương man mác tận muôn đời. Từ số đặc biệt này, chúng tôi sẽ trích đăng dần toàn bộ nội dung Tuyển tập Đồng Hoang do các Haijin Đinh Nhật Hạnh và Đinh Trần Phương dịch từ bản tiếng Pháp FRICHES xuất bản năm 1992 của René Sieffert.

BBT

QUYỂN I: HOA

1-Chà,chà!/ Hoa anh đào Yoshinô! / chẳng còn gì để nói

(TEISHITSU)

2-Thế nào chủ hoa/ cũng khiến khách thăm/ nói nhăng nói cuội

(ROTSU)

3-Dưới trời âm u/ rừng hoa anh đà / muôn phần tráng lệ

(SHINTOKU)

4-Rừng núi phủ hoa / chăng biết từ phía nào / để ta chiêm ngưỡng

(SHINFU)

5-Cảnh chiều hôm sầu muộn / thấp thoáng sau hoa / mái ngói hình mặt qủy

(YUGO)

6-Lên núi thưởng hoa / thế nào họ cũng / ép mình nhậu đây

(SHOHAKU)

7-Kiểu cách lạ kỳ / đã đi thưởng hoa / lại còn đeo kiếm

(KYORAI)

8-Mây trùm đỉnh núi / chắc có lẫn vào / dăm đóa anh đào

(YASUI)

9-Giữa trùng điệp rừng hoa / vẫn có người tốt bụng / trượt ngã họ chìa tay

(KIDO)

10-"Xếp hàng cuối cùng" / họ bảo ta như thế / ta sẽ vẫn là Chúa hoa

(ETSURIN )

11-Trên ngọn núi hoa / đi nhặt củi khô / một cành chẳng thấy

(ISSEI)

12-Tìm mãi trên cao / nào ngờ chân núi / hoa rụng tơi bời

(SHUN'JI vùng TÓSHIMO)

13-Khi anh em họ / thuộc vân IROBA / mùa hoa vẫn kip

(SODAN)

14-Cánh anh đào rụng / uống trộm rượu sakê / uống trộm rượu sakê

(FUNSEN)

15-Dưới bóng hoa anh đào /ta mê mải ngắm / bát canh nguội lạnh cánh hoa rụng đầy

(KOKYU)

16-Hoa nở cành đầu / ô ai che khuất / người đâu vô duyên!

(CHÔKÔ)

17-Trên thuyền chở củi / thấp thoáng mấy cành hoa / chiều qua mưa rào

(BAKUSHI từ TSUSHIMA)

18-Sấp bẻ được rồi / cành anh đào đẹp / vụt thoát tay tôi

(ÔHÔ từ GIFU)

19-Dang rộ mùa hoa / đi cùng chú em / thật là thú vị

(KAKEI)

20-Mặt rỗ chưa khô / anh chàng vẫn đi / liều xem hoa nở

(KAKEI)

21-Nào,đến thưởng hoa / cảnh này làm em đẹp / vật chất lẫn tinh thần

(TATSU)

22-Hoa nở trên đèo / đợi mặt trời lặn / mới nhìn rõ hoa

(SHINOYO)

23-Hùng biện làm gì / cảnh đẹp mây hoa / đáng công chiêm ngưỡng!

(ETSURIN)

24-Thôi thì sao cũng mặc / được ngắm hoa đầu mùa / ngoài ra quên hết !

(YASUI)

25-Đến đây một mình / đã tìm được bạn / trên núi nở hoa

(TỐSHÔ)

26-Nào hoa,nào chim / nào lều mái ván / tận đỉnh núi cao

(TÔBUN)

27-Này!ngẩng đầu lên / ngắm hoa anh đào / hỡi bác mò ngao!

(KASEI)

28-Không trăng / không hoa / mình ta đôc ẩm

(BASHÔ)

29-Cây sồi ra hoa / không hề lo lắng / không hề đổi thay

(BASHÔ)

30-Dưới trời âm u / rừng hoa anh đào / muôn phần tráng lệ

(SHINTOKU)

Đinh Nhật Hạnh & Đinh Trần Phương

(Tủ sách dịch Haiku Nhật Bản và Thế giới )

Nhân dịp xuân mới, BBT xin gửi 30 khúc haiku về hoa Anh đào trích Tuyển tập Cánh đồng hoang in năm 1690 do cụ Basho đề tựa, cách đây đúng 327 năm.

Cánh trăng- Haiku Đinh Trần Phương; NXB Hội Nhà văn

CÁNH TRĂNG

alt

ĐINH TRẦN PHƯƠNG

-Tiến sĩ Vật lý-Hội viên HKV

-Hội viên WHA (Hiệp hội Haiku Thế giới)

-Thư ký thường trực ban Biên tập Nội san Haiku Việt

Giới thiệu một chùm thơ Haiku của Đinh Trần Phương đã in trong tập Cánh Trăng

1/ Ngày xuân đầu tiên

trên trần tàu

bảy ngón chân mặt trời nhảy múa


2/ Chim sẻ trên mái nhà

bình minh đợi ở nóc

cùng bay đến cành mơ


3/ Chồi non nơi nơi

nhưng cùng với tôi

mùa xuân thêm tuổi


4/ Bóng trăng in mặt nước

cũng mang mùi hương

sen đang tàn úa


5/ Ngồi thêm một lát

con ruồi trên đầu dĩa

dường như vừa ăn xong


6/ Chiều mùa hè

đoàn tàu khuất bóng

đứng cùng tiếng ve


7/ Đom đóm một mình

dường như bay tới

những vì sao xa


8/ Bay vào không gian

các vì sao

thôi lấp lánh


9/ Đá bóng trên bãi biển

sút trúng

ông mặt trời


10/ Khoang thuyền này chứa đủ

mặt trời chiều

trong mắt cá


11/ Một hai ba bốn năm sáu bảy

dấu chân đêm

giữa hai lần sóng vỗ


12/ Đầu ghềnh nước trắng

một con cò

đứng rửa chân


13/ Mang theo giấc mơ nào?

sang thế giới khác

chiếc lá sắp rơi


14/ Chiếc lồng mắt tròn

con dê đen không nhìn đâu cả

bên ngoài mùa thu


15/ Đêm thành phố

chẳng còn ai nhìn

trăng mơ hồ trôi.


Đinh Nhật Hạnh giới thiệu

(Trích CÁNH TRĂNG-Haiku Đinh Trần Phương-Nhà Xuất bản Hội Nhà văn- 2014)


Cảm nhận tập thơ "Hương cỏ mật" của Vũ Tam Huề

alt

(Hương cỏ mật - tập thơ Haiku song ngữ Việt - Anh, NXB Hội Nhà văn, 2015)

Không một chút kiểu cách, làm dáng...365 bài thơ Haiku bé nhỏ và giản dị trong tập thơ "Hương cỏ mật" đã dẫn ta đi tới mọi miền đất nước với cả " bốn mùa hòa hợp ", cùng với biết bao hương sắc thi vị, với biết bao nỗi nhớ niềm thương, biết bao ký ức cùng hoài niệm. Bên cạnh đó là hình ảnh của những mảnh đời thường khốn khó, những kiếp sống nổi trôi...Cả những vấn đề bức xúc đang diễn ra đâu đó quanh ta : chuyện của Hoàng Sa, Trường Sa, chuyện của biển đảo, biên cương và cả những mặt trái của xã hội văn minh hiện đại...

Bằng lối viết giản dị nhưng sâu sắc, tinh tế, bằng trái tim đa cảm nhạy bén của một nhà thơ xuất thân là một nhà khoa học, thơ của Vũ Tam Huề có thể giúp người đọc nhìn thấu đến mọi cõi nhân sinh. Chính điều này đã chạm tới trái tim người đọc, tạo nên tiếng nói đồng cảm, tri âm, nhiều cảm xúc...

Sức nén, tính hàm xúc là một trong những nét khá nổi bật trong " Hương cỏ mật". Mọi tương quan về thời gian và không gian, quá khứ và hiện tại, con người và cảnh vật, cái nhỏ bé và cái rộng lớn, cảnh và tình, chất thơ ca và chất đời thường, nỗi buồn và niềm vui, ánh sáng và bóng tối, động và tĩnh...cứ nối tiếp hiện lên một cách tự nhiên trong những câu thơ nhỏ bé và sinh động, mà ở đó yếu tố động biểu hiện khá nổi bật trong một thể thơ Haiku nói chung vốn thiên về tĩnh lặng. Ta có thể bắt gặp rất nhiều các bài thơ có màu sắc như thế :

Bông bí vàng

đường làng mưa bay

ẫm ờ câu hát ghẹo.

(Bài 2)

Mùa xuân

vó ngựa đồng hoang

hương cỏ mật.

(Bài 17)

Soi mình bóng nước

chuồn chuồn từng cặp

cuộc tình bay

(Bài 60)

Ai hát ru hời

trên đồng nước nổi

chơi vơi cánh cò.

(Bài 61)

Gió bấc tràn về

ngõ nhỏ tái tê

nằm tương tư nắng.

(Bài 93)

Dù vẫn tuân thủ thi pháp của thơ Haiku nói chung, nhưng Vũ Tam Huề có khuynh hướng vượt lên đặc tính của thơ Haiku truyền thống. Đọc xong dường như tôi quên luôn thơ Haiku mà đặc biệt xúc động trước những bài thơ nói về những mảnh đời, những kiếp người nổi nênh, khốn khố :

Nước tràn bờ

xóm chài chơ vơ

giữa vùng tăm cá

(Bài 55 )

Lũ trắng đồng

bềnh bồng

kiếp người phận lúa

(Bài 54 )

Bản làng xa

heo hút tiếng gà

ngã ba biên giới

(Bài 122)

Tuy nhiên, đằng sau những hình ảnh đượm buồn, người đọc vẫn cảm nhận được tiếng nói của một trái tim biết chia sẻ, nồng ấm... nên cảm xúc thơ của tác giả không rơi vào buồn thảm. bi lụy.

Rẻo cao đêm đông

bên ché rượu cần

nối bờ môi ấm

(Bài 106 )

Đám cưới mùa xuân

thuyền hoa trên sông

cầu vồng bóng nước.

(Bài 3)

Hội làng rối nước

Ô hay chú Tễu

ngàn năm không già

(Bài 151)

Thơ của tác giả " Hương cỏ mật " đã kết hợp một cách hài hòa cả 3 yếu tố: "một là tình, hai là cảnh ba là sự", đúng như đúc kết của nhà bác học Lê Quý Đôn. Trong đó. yếu tố "tình" nổi lên như một chất men say đắm, nó hòa quyện nhuần nhuyễn với cảnh và với người...

Em trẩy hội chùa

áo màu mơ chin

bỏ bùa nhân gian.

(Bài 7)

Ở đây khung cảnh "bò bùa" cho thi nhân hay chính tâm hồn của thi nhân "bỏ bùa" cho khung cảnh? !

Tập thơ "Hương cỏ mật" có rất nhiều bài thơ hay như vậy, có sức mạnh như một bùa yêu. Nhiều bài thơ thi tứ độc đáo, bất ngờ nhưng đọc lên nghe rất êm xuôi, giầu nhạc tính. Các hình ảnh trong thơ xác thực nhưng lại có hồn, nó đi thẳng  một cách tự nhiên vào trái tim người đọc.

365 bài thơ Haiku Việt với khoảng trên 4000 từ của "Hương cỏ mật" đã dẫn dắt ta đi khắp mọi miền đất nước. Ngắm nhìn, lắng nghe, thưởng thức, sẻ chia, xúc động trước bao hương vị, âm thanh của cuộc sống. Rất nhiều thi vị, nhiều chất thơ, giầu chất hoài cổ, nhưng cũng không ít những trăn trở, bức xúc trước những vấn đề nóng bỏng, mang tính thời đại, giầu tính nhân văn, với một cách nghĩ, cách cảm sâu sắc, tinh tế và rộng mở. Đó là ấn tượng sau cùng của tôi khi trang cuối cùng của tập thơ khép lại. Tuy trang thơ đã khép, nhưng lại mở ra bao nhiêu nghĩ suy, bao nhiêu cảm xúc...

Xin được mượn lời đề từ của chính tác giả tập thơ "Hương cỏ mật" để kết thúc bài viết tản mạn này :

Thơ Haiku

những con sóng nhỏ

mang hồn biển khơi

Sài Gòn những ngày tháng 9 năm 2015

Nguyễn Thị Dư Khánh

Video Tổng Hợp

Mời Quảng Cáo

Lượng truy cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay18
mod_vvisit_counterHôm qua170
mod_vvisit_counterTất cả46087
Hiện có 10 khách Trực tuyến