Haiku viếng bạn

alt

Vĩnh biệt Thầy Lưu Đức Trung

đời là cõi tạm

thong dong miền Cực lạc

phiêu diêu cùng haiku

Vĩnh biệt Nhà thư pháp trẻ Dương Minh Hoàng

đời là cõi vô thường

vượt lên trên dương thế

ta múa bút giữa áng mây

Vĩnh biệt Nhà thơ Bác sĩ Trịnh Phúc Nguyên

tạm biệt bạn thơ

thông thạo Anh, Pháp ngữ

tiếng Việt từ nay đành lặng thinh

1.- Nghe các bạn haijin nhắc đến Thầy Lưu Đức Trung rất nhiều lần, được đọc tên Thầy trong những Nội san và Tuyển tập haiku của Câu Lạc Bộ Haiku Việt – Hà Nội, nhưng là thành viên mới của Câu Lạc Bộ mãi đến một sáng mùa Xuân năm 2016 tôi mới được gặp Thầy tại tư gia Lão thi huynh Đinh Nhật Hạnh cùng một nhóm bạn thơ.

alt

Lần đầu tiên gặp mặt, tôi rất ấn tượng với một nhà giáo già mái tóc trắng bồng bềnh như mây, cốt cách như tiên ông, nhẹ nhàng, trầm lắng. Hỏi quê quán, mới hay Thầy sinh ra ở Quảng Bình, tuy không cùng quê Thừa Thiên với tôi nhưng cũng đều là dân “Bình Trị Thiên khói lửa” một thời trong Kháng chiến chống Pháp, và cùng tỉnh “Bình Trị Thiên” cũng một thời đói khổ sau 1975. Tôi ngồi yên như một học trò nhỏ nghe Thầy cùng Lão thi huynh đàm đạo về haiku. Đến khi tự giới thiệu tôi là kẻ đến muộn với haiku, Thầy bảo: “Tôi có đọc haiku của anh. Anh cứ thế mà viết nhé!”. Được lời như cởi tấm lòng, âu cũng là lời khích lệ của một bậc lão trượng cho một người tuy tuổi đã lớn nhưng vẫn còn là một “haijin trẻ”. Năm sau, Lão thi huynh Đinh Nhật Hạnh có ý động viên tôi nên tập hợp những bài haiku viết từ 2012 chuẩn bị một tập haiku nhỏ, tôi có ý định nhờ Thầy chấm tuyển chọn bài. Thế rồi việc chưa kịp làm thì một hôm Thi huynh Đinh Nhật Hạnh báo hung tin Thầy đã tạ thế. Tiếc cho một bậc trưởng thượng tài hoa và tiếc cho một dự định chưa thành. Mấy tháng sau, nhân một dịp công tác tại Thành Phố Hồ Chí Minh, tôi điện thoại cho nhà thư pháp trẻ Dương Minh Hoàng, nhờ viết cho một bức thư pháp nhỏ có khúc haiku của tôi để viếng thầy:

đời là cõi tạm

thong dong miền Cực lạc

phiêu diêu cùng haiku

Dương Minh Hoàng đón tôi ở khách sạn trên một chiếc mô tô hầm hố và phóng qua nhiều con ngõ ngoằn ngèo đưa tôi đến viếng Thầy tại một ngôi nhà bình dị, yên tĩnh trong một ngõ nhỏ của Sài thành hoa lệ, ồn ào. Tôi kính cẩn thắp nén nhang và treo bức thư pháp cạnh bàn thờ, tưởng niệm về một Nhà sư phạm lão thành, một Nhà thơ haiku suốt đời gắn bó với nghề dạy học như một người chèo đò thầm lặng, cặm cụi đưa qua sông không biết bao nhiêu thế hệ học trò.

2.- Dương Minh Hoàng thương mến, mới năm ngoái đây thôi trong một chiều mây vần vũ ở Sài Gòn, cháu đưa bác đến viếng Thầy Lưu Đức Trung với bức thư pháp tự tay cháu viết. Thế mà nay, cháu cũng đã về miền mây trắng cùng Thầy. Liệu một già, một trẻ có tìm gặp được nhau ở đó để cùng nhau đàm đạo về haiku và thư pháp chăng?

alt

Tôi còn nhớ buổi trình diễn thư pháp năm nào ở Ngày Thơ Việt Nam Văn Miếu, hình như năm 2015. Dương Minh Hoàng, nhà thư pháp trẻ trung, khỏe mạnh, khuôn mặt tươi rói trong bộ quốc phục cùng nữ haijin trẻ Như Trang, thành viên Câu lạc Bộ ta, nền nã trong tà áo dài, làm cả sân khấu trình diễn sáng bừng. Rồi, một buổi tối cuối năm, tôi lại có dịp tìm đến thăm gian triển lãm thư họa của Dương Minh Hoàng tại Nhà Văn Hóa Thanh Niên của Thành đoàn TP Hồ Chí Minh. Rất tiếc, tối hôm đó Minh Hoàng tíu tít với công việc chung, tôi chỉ được ngồi ngắm những bức thư pháp của Minh Hoàng mà không được gặp mặt.

alt

Và nhớ, mới tháng 5 gần đây thôi tại cuộc Hội Ngộ Haiku Việt tại Nha Trang, Minh Hoàng cũng vụt đến rồi vụt đi. Chỉ biết hôm đó Minh Hoàng không được khỏe. Minh Hoàng chỉ bảo đang thường xuyên bị nổi mẩn. Tôi cứ tưởng Minh Hoàng có cơ địa dị ứng. Giờ ngẫm lại, hình như hệ thống miễn dịch của nhà thư pháp trẻ đã có vấn đề nghiêm trọng từ trước đó. Nhưng ở đời ai có thể biết được chữ ngờ!!!

Minh Hoàng ơi, cháu đã viết giúp bác bức thư pháp viếng Thầy Lưu Đức Trung. Rồi đây, ai viết thư pháp viếng cháu để tiễn cháu về miền mây trắng đây? Thôi, đời là cõi tạm, cháu hãy tiếp tục niềm đam mê và hãy múa bút trên những áng mây trời, cháu nhé!

đời là cõi vô thường

vượt lên trên dương thế

ta múa bút giữa trời mây

3.- Cũng trong một Ngày Thơ Việt Nam, hình như vào Xuân 2014, khi đang chen chúc với mọi người trên một lối nhỏ trong Văn Miếu, tôi thấy một vị đại tá già, thân hình nhỏ nhắn nhưng rất nhanh nhẹn trong bộ quân phục trắng, ngực đeo đầy huân chương bước tới chào. Thăm hỏi nhau mới biết đó là Đại Tá Quân Y Trịnh Phúc Nguyên. Sau này sinh hoạt trong Câu Lạc Bộ Hải Thượng tôi mới biết không chỉ là một nhà y học quân sự lão thành, Đại Tá Quân Y Trịnh Phúc Nguyên còn là một nhà thơ và dịch giả thơ tiếng Pháp và tiếng Anh nổi tiếng đã từng là cộng tác viên của Nhà Xuất Bản Ngoại Văn “Thế Giới”. Tốt nghiệp tú tài trước năm 1945, cậu học sinh trung học Trịnh Phúc Nguyên tham gia kháng chiến và trở thành bác sỹ quân y. Thế nhưng nền tảng ngoại ngữ của Bác sỹ Trịnh Phúc Nguyên đã làm ông được giới văn nghệ sỹ và các nhà xuất bản khâm phục. Học sau ông khoảng mười, mười lăm năm, mãi đến năm 1955, tôi mới sắp sửa thi bằng Thành Chung (Diplôme) ở trường Quốc Học Huế. Nhưng từ khi ra Bắc, vốn tiếng Pháp của tôi rụng rơi gần hết nhường chỗ cho tiếng Trung ở trường phổ thông, tiếng Nga ở trường đại học, và rồi tiếng Roumanie khi làm nghiên cứu sinh. Ông cha ta bảo: “Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh”. Cũng có thể nói vậy: Một ngoại ngữ giỏi hơn mấy ngoại ngữ không ra hồn! Sau này ở Câu Lạc Bộ Hải Thượng tôi tập tễnh dịch thơ Pháp, nhưng lúc nào cũng phải gửi bản thảo cho Bác sỹ Trịnh Phúc Nguyên duyệt giúp. Không quen với máy tính nhưng bác sỹ duyệt rất cẩn thận. Tôi còn nhớ một lần tôi dịch bài thơ “Khi ta thêm già” (Quand les ans s’additionnent) của một nhà thơ Pháp vô danh, có câu:

Je crois que l’on fait les marches

d’escaliers bien plus hautes

que dans notre temps!

Tôi dịch sai từ “escalier” là “con dốc” Bác sỹ Trịnh Phúc Nguyên đã sửa lại cho tôi là “bậc thang”!

Nhớ lại cuộc gặp mặt đón Xuân Nhâm Tuất đầu năm nay Bác sỹ Trịnh Phúc Nguyên vẫn say sưa đọc thơ, tôi có ý định nhờ Anh hiệu đính cho mấy bài thơ dịch tiếng Pháp. Thế rồi, công việc cứ cuốn đi chưa kịp ngỏ lời. Nay Anh đã thành người thiên cổ trong niềm tiếc thương của bạn nghề, bạn thơ về một vị bác sỹ quân y mẫu mực, về một nhà thơ tài ba, về một dịch giả Pháp ngữ uyên bác.

Anh Nguyên ơi, từ nay tôi biết nhờ ai đây hiệu đính cho mấy bài thơ dịch tiếng Pháp, hỡi Anh!

tạm biệt thi huynh

thông thạo Anh, Pháp ngữ

tiếng Việt từ nay đành lặng thinh

Lê văn Truyền

Câu Lạc Bộ Haiku Việt Hà Nội

Ngày 26-11-2018

Video Tổng Hợp

Mời Quảng Cáo

Lượng truy cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay10832
mod_vvisit_counterHôm qua42626
mod_vvisit_counterTất cả1588765
Hiện có 1171 khách Trực tuyến