Bài phát biểu tổng kết cuộc thi Thơ Tanka của Haijin Đinh Nhật Hạnh

Kính thưa các vị Đại biểu kính mến,

Kính thưa các nhà thơ Hải Phòng, 208  nhà thơ tác giả từ 42 tỉnh thành trong  nhiều miền đất nước,Việt kiều tại 8 quốc gia đã tạo nên sự kiện trang trọng tại hội trường lịch sử này .

Hôm nay tại Hải Phòng, một địa danh nổi tiếng ,nơi xuất phát những cuộc thi đầu tiên ở Việt Nam của Thơ BA CÂU TỰ DO 2016, thơ HAIKƯ VIỆT lần thứ nhất năm 2017, thơ Haiku Việt lần 2 năm 2018 và đặc biệt 2 năm (2019-2020) thơ TANKA 5 câu- khởi nguyên từ Thế kỷ thứ III ở đất nước mặt trời mọc .Một lần nữa chúng tôi lại vinh dự được dịp trình bày trước cử tọa yêu thơ kết quả Cuộc thi sáng tác Thơ TANKA phát động đầu năm 2019. Đây là Cuộc thi đầu tiên ở nước ta, cũng tổ chức công phu tại Cung Văn hóa  Lao động Việt Tiệp Hải Phòng- chiếc nôi thi ca toàn quốc đã đi vào lịch sử. Nhà thơ Minh Trí đã có công đề xuất mở Cuộc thi Thơ đặc biệt này như đã từng làm với 2 cuộc Thi thơ trước đó. Kết quả thật đáng mừng: Đã có 2.180 bài dự thi của 208 tác giả từ 42 tỉnh thành,vùng miền cả nước và của kiều bào ở 8 quốc gia nhiệt liệt hưởng ứng. Những sự kiện văn học trên tại Hải Phòng đều là những mốc son trang trọng,in đậm dấu ấn mở đường hội nhập mới lạ, phù hợp với chủ trương của Đảng và Nhà nước ta.

Xin được thảo qua đôi nét về thể thơ Tanka cổ điển độc đáo  này. Tanka (đoản ca) còn gọi là Waka (Hòa ca) với 5 câu lẻ  toàn bài  gồm 31 âm tiết (5/7/5/7/7) một thể thơ từ khởi thủy -tính từ  Thế kỷ III đến Thế kỷ XIII, đó là thể thơ chủ yếu của văn học Nhật Bản. Tiếp đến là thời Haikai (haiku) từ Thế kỷ XVI đến Thế kỷ XIX cho đến nay… Trên bước đầu hội nhập, xin được áp dụng cấu trúc 31 từ đơn âm Việt (5/7/5/7/7) .Theo học giả Nhật Chiêu –nhà nghiên cứu lỗi lạc về nền văn hóa Nhật Bản nên thống nhất gọi là thơ Tanka thay vì Waka (Thơ Nhật).

Xin thành thật thưa  khi vào cuộc, Ban chấm thi cũng bỡ ngỡ không kém dự thi dẫu đã nghiền ngẫm trước đó thể thơ cổ này từ 18 Thế kỷ trước qua Vạn diệp tập và những tác phẩm đỉnh cao  của các nhà nghiên cứu.

Đã thống nhất các tiêu chuẩn chấm thi như sau:

Bảo đảm cấu trúc 5/7/5/7/7cổ điển.

-Từ ngữ trau chuốt ,tình cảm tao nhã,nghiêm túc,dịu dàng,có tính hoài niệm,man mác ,bâng khuâng 

-Có vần điệu,uyển chuyển.

-Tránh những biểu đạt dữ dội,kích động,hoặc chỉ có tính phong trào đơn giản ,hoặc thiên về trào phúng ,phê phán một chiều xa lạ với tinh thần thơ Tanka đậm nét trữ tình truyền thống.

Hiện nay, ngoài Nhật Bản ra, một số  nước đã sáng tác Tanka nhưng chưa phổ cập  và cũng chưa tổ chức Thi quy mô như thơ Haikư. Do vậy,với trình độ rất có hạn, ban Giám khảo tuy làm việc nghiêm túc ,khẩn trương cũng không thể nào cảm nhận hết chất lượng tiềm ẩn trong hàng ngàn tác phẩm thơ dự thi lần này. Hơn 100 bài xuất sắc của nhiều vùng miền đất nước sẽ được công bố trên Website haikuviet.com và đăng Nội san Haikư Việt-Hà Nội số 9 sắp phát hành.Nội dung thơ dự thi thật phong phú,đa dạng như một ống kính vạn hoa: Quê hương, Tình Mẹ, Tình yêu  lứa đôi,Biển đảo,Thiên nhiên, Triết lý sống, Bão lụt miền Trung,Covid-19Kỹ thuật  và thi pháp có nhiều nét mới lạ,độc đáo. Đã nổi lên vài thủ pháp thực nghiệm tạo vần đa dạng ,khéo sắp xếp các âm bằng ,âm trắc hài hòa khiến bài thơ sinh động,nhịp nhàng khiến mỗi tác phẩm có màu sắc,tiết tấu riêng.

Xin được trích bất kỳ một vài nét đẹp kỳ thú,lâng lâng tình yêu quê hương,hạnh phúc lứa đôi,đau đáu khôn nguôi nỗi lòng của Mẹ :

1-HẢI  PHÒNG

Hà Thúc Quả-Hải Phòng

Cầu nâng nhịp bài ca

Ôm sóng biển nghe đảo hát

Cát Bà say màu cát

Hải âu nảy nhạc tiếng đàn xa

Đảo muôn đời là bản hùng ca

2-VÀNG

Hà Thúc Quả-Hải Phòng

Nắng vàng ủ bình minh

Gió chiều vàng hoàng hôn lay chín

Biển vàng trăng bịn rịn

Cho cúc vàng nảy mùa hoa nở

Một sắc vàng lòng mở trời thu

3-VÌ – Phạm thị Mỹ Liên – Quảng Nam

trăng, mây ngậm ngùi

buồm, gió muốn ra khơi

sông, cầu chơi vơi

thuyền đắm đuối nên dòng xoáy

em, anh quên tuổi tháng ngày…

4-LÒNG MẸ

Mai Trinh -Phan Phượng Uyên-Bạc Liêu

Mẹ già chờ xuân sang

Ngắm ảnh con ,nghẹn ngào nhòe lệ

Giọt giọt mờ khói nhang

Lưng còng khắc khoải bao ngày tháng

Mẹ trách con sao mãi chẳng về

5-MẸ TÔI

Nguyễn Khắc Hiền –Hải Dương 

Nắng rót lên triền đê

Mẹ còng lưng thân tép khô gầy

Chân quỳ đỡ chân duỗi

Tép khô rồi,bóng mình không thấy

Bát cơm chiều ngọt vị biển khơi   

6-ÁNH SAO XANH

Lương thị Đậm-Nha Trang

Sương rơi trên ngõ phố

Lành lạnh bờ vai khách lữ hành

Khúc chiều xưa vọng lại

Lưng trời thao thức ánh sao xanh

Một chút buồn theo gió mong manh  

7-GIÓ TƯƠI

Nguyễn Lương Sơn -Tp HCM

Gió cứ thổi triền miên

Bay phấn ngô trổ bắp mùa đông

Thơm hương lúa trên đồng

Xa quê hương mang dòng hoài niệm

Gió tươi còn lưu luyến ta không!

8-ĐỢI (không vần) của Lê Thị Nga –Hải Phòng

Em không nhớ bao lâu

Tóc phôi pha dần theo năm tháng

Con đường tiễn anh đi

Hàng cây giờ đây lên xanh ngát

Chỉ có anh… Đợi mãi không về!

9-ĐỢI ANH VỀ

Phan DũngHải Phòng   

Gió thốc vào bến em

Sóng đàn bà cồn cào vồng lên

Đêm lặng nghe thổn thức

Bài ca cũ đau những câu thơ

Đợi anh về,giông bão khơi xa

10GIẤC MỘNG

Nguyễn Thế Kỹ-Tp Hồ Chí Minh

Hạt mưa lất phất bay

Trong chiều mùa thu gió lạnh đầy

Hoa sữa quyện thơm nồng

Ta say giấc mộng tình đôi lứa

Thương yêu vừa chớm đã chia tay

11EM

Hoàng Yến-Thanh Hóa

Em nép mình bên anh

Tìm hương vị người đàn ông cũ

Sao con tim em nói

Sự cô đơn trong anh luôn mới

Cho em người đàn bà đã cũ

12DÒNG SÔNG TUỔI THƠ (không vần)

Phạm Thành –Hưng Yên

Dòng sông chẻ thôn nghèo

Thành hai mảnh như dang tay đón

Những đứa con tha hương

Mang buồn vui tìm về quê mẹ

Có dòng sông và tuổi thơ mình

13LÁ của Trần Thị Hòa-Đăklăk

Chiếc lá rụng khỏi cành

Đôi khi là chiếc lá còn xanh

Lá vàng buồn ủ rũ

Gió thổi vẫn lay lắt trên cành

Tiếc thay một đời cây xanh

14-TRƯA HÈ 

Thế Gơ-Thanh Hóa

Trưa hè một tiếng ve

Nóng rát bỏng ,cong vênh lưỡi hái

Đường làng đang mùa gặt

Nắng trưa hè vàng lúa chiều quê

Mẹ gặt về mỏi bước trên đê

15-NHỚ MẸ

Yên Đào-Tân Tây Lan       

Xa quê đã bao mùa

Lòng nhớ quê ùa theo năm tháng

Nhớ đất mẹ hàng ngày

Sương nắng bạc màu ,cháy lưng da

Giờ này con nhớ Mẹ thiết tha

16MẸ

Lê Thanh Vân-Khánh Hòa

Mẹ lặn lội thân cò

Từng ngày nuôi các con khôn lớn

Bếp lửa mùa đông lạnh

Mâm cơm chiều nhớ lắm mẹ ơi!

Mẹ bây giờ mây lững lờ trôi!

17-CÓ THỂ

Thái Văn Lợi-Tiền Giang

Có con nước đi về

Có dòng sông không buồn quay lại

Có kỷ niệm bộn bề

Có thời gian vô tình trôi mãi

Có nỗi niềm cho gió cuốn bay

18-NHẶT CÁNH HOA RƠI của Phương Kim Tuân-Bắc Giang

Ai gom những cánh hoa

Gài thảm cỏ ngọc ngà,hương sắc

Người hành khất qua đường

Nhặt cánh hoa vương niềm chua xót

Nhận ban ơn thơm thảo đời thường

19-DẠY CON

Yên Đào-New Zealand

Con ngồi đâu cũng được

Miễn là đừng giẫm nát cỏ non

Con đứng đâu cũng được

Trừ con đứng trên đầu bạn con

Đi đường, đừng mắng mỏ đường mòn

20ĐỐI THOẠI EM BÉ MÙ

Nguyễn Lan Hương-Hà Nội

Nắng từ đâu hả ?

Có phải từ màu vàng hoa cúc

Sao em thấy nhòa đen

Đưa tay cô dẫn qua bóng đêm

Nắng đến từ trái tim em đó!

Đến đây, các bạn cũng như chúng tôi- chắc đã bắt đầu thú vị thưởng thức nhịp điệu mới mẻ ,kỹ năng gieo vần đa dạng của những bài thơ Tanka đầu tiên 5 câu toàn số lẻ 5/7/5/7/7, không tròn trịa,mượt mà  ,đều đều như Lục Bát, không cố định vần chân như Thất ngôn, trúc trắc mà tự do, sinh động- cứng ở vần trắc mà mềm mại, êm ả ở vần bằng tạo nên một hợp âm mới mẻ, thú vị đầy sáng tạo bất ngờ. Thưa chính các bạn dự thi đã sáng tạo nên một cốt cách hòa âm trắc, bằng nhip nhàng như dòng suối nhỏ len qua thác ghềnh, êm ả xuôi về câu thứ năm 7 chữ.

Chính các bạn ấy trong những đêm mê mải cấu tứ, chọn từ vất vả suốt 2 năm qua đã tạo nên những cơ sở đầu tiên ở xứ mình của dòng thơ cổ  bắt nguồn từ 18 thế kỷ trước ở Nhật Bản. Và có lẽ chúng ta đã cùng nhau góp phần  trí tuệ vào  nền móng đầu tiên cho thể thơ Tanka ở quê nhà từ đây- tại Hội trường ấm cúng này của Hải Phòng- địa danh luôn đi đầu về sáng tạo phát triển nền thơ Nhật Bản cổ điển.

Chúng tôi rất mong ban Tổ chức và các bạn dự thi đông đảo hãy thứ cho  những thiếu sót khó tránh khỏi trong một cuộc Thi thơ Tanka hoàn toàn mới mẻ, đầu tiên ở Việt Nam trong một thời gian rất hạn chế,trước một Rừng Thơ bát ngát muôn màu. Đây có tính chất như một cuộc Hội Thảo mà chính các bạn dự thi đã trình bày phương pháp sáng tác của mình, còn chúng tôi tổng hợp,đặt nền móng cho thể thơ đặc biệt này. Chính những bài dự thi của các bạn đã góp phần quan trọng vào xây dựng cốt cách dân tộc, kỹ năng gieo vần phong phú, chọn chữ thích hợp linh hoạt với chủ đề tạo nên hiệu ứng của cấu trúc cổ 5/7/5/7/7 Tanka phổ biến từ Cuộc thi lớn đặc biệt này. Hy vọng từ đây, thể thơ TANKA có thể phát triển song song với hậu duệ 14 đời, thơ HAIKƯ Việt!

Chúng ta xin chân thành hoan nghênh, cảm ơn và nhiệt liệt chúc mừng Ban lãnh đạo Cung Lao động Hữu nghị  Việt- Tiệp đã có sáng kiến lớn tổ chức Cuộc thi sáng tác thơ TANKA lần thứ nhất tại Hải Phòng và đông đảo các nhà thơ mọi miền đã nhiệt liệt hưởng ứng, tạo nên Ngày Hội THƠ TANKA đầu tiên đáng ghi  nhớ hôm nay.

Xin cảm ơn cử tọa đã chú ý lắng nghe.

Xin hẹn gặp lại trong những kỳ thi tiếp.

Trân trọng

Hải Phòng ngày 15/12/2020

TM Ban chấm thi

Đinh Nhật Hạnh

Bài viết khác

Tác giả: Haiku Việt

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *